स्वराज्याच्या आद्य जननीस विनम्र अभिवादन

Rajmata Jijau Jayanti राजमाता जिजाऊ यांची जयंती हा केवळ एक स्मृतिदिन नसून तो भारतीय इतिहासातील एका महान स्त्रीच्या विचारांना, त्यागाला आणि दूरदृष्टीला अभिवादन करण्याचा दिवस आहे. जिजाऊ माता या स्वराज्याच्या आद्य शिल्पकार होत्या. छत्रपती शिवाजी महाराजांसारखा महापुरुष घडवणारी ही माता म्हणजे केवळ एक आई नव्हे, तर त्या एक थोर राष्ट्रघडवणारी शिक्षिका, मार्गदर्शक आणि प्रेरणास्त्रोत होत्या.

 

 

राजमाता जिजाऊ Rajmata Jijau Jayanti यांचा जन्म १२ जानेवारी १५९८ रोजी सिंदखेड राजा येथे झाला. त्या लखुजी जाधव यांच्या कन्या होत. लहानपणापासूनच त्यांनी राजकारण, युद्धकला, धर्म, नीती आणि स्वाभिमान यांचे संस्कार आत्मसात केले. त्या काळात स्त्रियांना शिक्षणाची फारशी संधी नसताना जिजाऊ मातांनी शौर्य, नीतीमूल्ये आणि राष्ट्रभक्ती यांचा सखोल अभ्यास केला होता. त्यांचा विवाह शहाजीराजे भोसले यांच्याशी झाला आणि पुढे त्या शिवनेरी किल्ल्यावर वास्तव्यास असताना छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म झाला.शिवाजी महाराजांच्या बालपणापासूनच जिजाऊ मातांनी त्यांच्या मनावर स्वराज्याची बीजे रोवली. रामायण, महाभारत, पुराणे, संतकथा आणि तत्कालीन अन्यायकारक सत्तांविरुद्धच्या संघर्षांची उदाहरणे देत त्यांनी शिवाजी महाराजांमध्ये अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याची प्रेरणा दिली. “स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे” हा विचार शिवाजी महाराजांच्या मनात रुजवणारी ती माता होती. जिजाऊ मातांनी केवळ उपदेश केला नाही, तर स्वतःच्या आचरणातून आदर्श घालून दिला.

 

 

 

शिवाजी महाराजांच्या प्रत्येक यशामागे जिजाऊ मातांचा त्याग, संयम आणि मार्गदर्शन दडलेले होते. शहाजीराजे दूर असताना घर, मुलगा आणि स्वप्नातील स्वराज्य या तिन्ही जबाबदाऱ्या त्यांनी समर्थपणे सांभाळल्या. संकटांच्या काळात त्यांनी धैर्य सोडले नाही. शिवाजी महाराज संकटात सापडले असता त्यांनी त्यांना मानसिक बळ दिले आणि योग्य निर्णय घेण्यास प्रवृत्त केले.राजमाता जिजाऊ या केवळ शिवाजी महाराजांच्या माता नव्हत्या, तर त्या संपूर्ण स्वराज्याच्या माता होत्या. त्यांच्या विचारांमध्ये धर्मनिष्ठा होती, पण अंधश्रद्धा नव्हती. त्यांना सर्व धर्मांबद्दल आदर होता. त्यांच्या संस्कारांमुळेच शिवाजी महाराजांनी स्त्रियांचा सन्मान, प्रजेचे रक्षण आणि न्यायप्रिय राज्यकारभार हे मूल्य आत्मसात केले. स्वराज्यातील प्रत्येक घटक सुरक्षित आणि सन्मानित राहावा, हीच जिजाऊ मातांची खरी शिकवण होती.

 

 

 

१७ जून १६७४ रोजी रायगडावर शिवाजी महाराजांचा Rajmata Jijau Jayanti  राज्याभिषेक झाला. हे स्वप्न जिजाऊ मातांनी अनेक वर्षे पाहिले होते. मात्र दुर्दैवाने राज्याभिषेकानंतर अवघ्या काही दिवसांतच १७ जून १६७४ रोजीच राजमाता जिजाऊ यांचे निधन झाले. स्वराज्याचे स्वप्न पूर्ण झाल्यानंतर त्या शांतपणे इतिहासाच्या पटलावर अजरामर झाल्या.

 

 

 

आजच्या काळात राजमाता जिजाऊ यांचे विचार अधिकच महत्त्वाचे वाटतात. स्त्रीशक्ती, मातृत्व, नेतृत्व आणि राष्ट्रभक्ती यांचा संगम म्हणजे जिजाऊ माता. त्यांनी दाखवून दिले की एक माता आपल्या संस्कारांनी संपूर्ण पिढी घडवू शकते. आजच्या तरुणांनी आणि मातांनी जिजाऊ मातांकडून प्रेरणा घ्यावी, स्वाभिमान, धैर्य आणि कर्तव्यनिष्ठा जपावी.राजमाता जिजाऊ यांची जयंती म्हणजे इतिहासातील एका महान तेजस्वी व्यक्तिमत्त्वाला वंदन करण्याचा दिवस आहे. त्यांच्या विचारांचा वारसा जपणे आणि तो पुढील पिढीपर्यंत पोहोचवणे, हेच त्यांच्या प्रति खरे आदरांजली ठरेल. जिजाऊ माता अमर आहेत, कारण त्यांनी घडवलेले विचार आणि मूल्ये कधीच संपणार नाहीत.