गंगासागर मेला, इतिहास, अध्यात्म आणि श्रद्धेचा महासंगम

कोलकत्ता, 

gangasagar mela पश्चिम बंगालमधील गंगासागर हे हिंदू धर्मातील एक अत्यंत पवित्र तीर्थस्थान आहे, जिथे गंगा नदी बंगालच्या उपसागरात मिळते. या पवित्र संगमामुळे गंगासागराला मोक्षप्राप्तीचे स्थान मानले जाते. दरवर्षी मकर संक्रांतीच्या दिवशी लाखो भक्त गंगासागर येथे जमतात आणि पवित्र गंगेत स्नान करतात, ज्यामुळे सर्व पाप नष्ट होतात आणि मोक्ष प्राप्त होतो, असा श्रद्धेप्रमाणे विश्वास आहे. गंगासागर हे कपिल मुनी आणि राजा सागर यांच्या पौराणिक कथांशी जोडलेले आहे. मकर संक्रांतीच्या दिवशी येथे एक मोठा मेळा भरतो, जिथे कपिल मुनी मंदिरात पूजा केली जाते आणि संगमात स्नान केल्याने मोक्ष मिळतो असे मानले जाते, ही श्रद्धा शतकानुशतके प्रचलित आहे.

 

 

 

 

पौराणिक आख्यायिका: आख्यायिकेनुसार, कपिल मुनींच्या क्रोधामुळे राजा सागरचे ६०,००० पुत्र राखेत भस्म झाले. नंतर, राजा सागरचे वंशज भगीरथ यांच्या कठोर तपश्चर्येमुळे गंगा पृथ्वीवर अवतरली आणि त्या ६०,००० आत्म्यांना मुक्त केले. गंगा समुद्राला जिथे मिळते त्या जागेला गंगासागर म्हणतात.

कपिल मुनी मंदिर: कपिल मुनींचा आश्रम सागर बेटावर आहे. समुद्राची पातळी वाढल्याने आणि नैसर्गिक आपत्तींमुळे मंदिर अनेक वेळा नष्ट झाले आहे असे म्हटले जाते. १९७३ मध्ये बांधलेले सध्याचे मंदिर हे सातवे रूप असल्याचे मानले जाते.

मकर संक्रांतीचे महत्त्व: मकर संक्रांतीच्या वेळी (१४-१५ जानेवारी), जेव्हा सूर्य धनु राशीतून मकर राशीत प्रवेश करतो, तेव्हा गंगासागर येथे पवित्र स्नान अत्यंत महत्त्वाचे असते. असे मानले जाते की या दिवशी स्नान केल्याने सर्व पापे धुऊन जातात.

यंदा मकर संक्रांतीच्या निमित्ताने प्रशासनाने सुरक्षा, वाहतूक आणि व्यवस्थापनाचे विशेष उपाय आखले आहेत.gangasagar mela रेल्वे, बस आणि जलमार्गांनी भाविकांची सोय केली जाते, तर स्थानिक प्रशासनाने आरोग्य आणि सुरक्षा यावर विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे.