३० वर्षांनंतर मुंबईत सत्ताबदल...भाजपचा उदय, ठाकरे युगाला आव्हान

change of power in Mumbai जवळपास तीन दशकांनंतर मुंबईच्या राजकारणात ऐतिहासिक उलथापालथ झाली आहे. देशातील सर्वात श्रीमंत महापालिका असलेल्या बृहन्मुंबई महानगरपालिकेवर भाजपने पहिल्यांदाच वर्चस्व मिळवले आहे. महायुतीने बहुमताचा टप्पा ओलांडत सत्ता स्थापनेचा मार्ग मोकळा केला असून, भाजप आता पहिल्यांदाच मुंबईचा महापौर निवडण्याच्या स्थितीत आहे. या निकालामुळे मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी आपली राजकीय प्रतिष्ठा टिकवली असली, तरी ठाकरे बंधूंसाठी हा मोठा धक्का मानला जात आहे. याचवेळी असदुद्दीन ओवेसी यांच्या एआयएमआयएम पक्षानेही लक्षवेधी कामगिरी करत राजकीय वर्तुळाचे लक्ष वेधून घेतले आहे.

 

 

 

२२७ सदस्यांच्या बीएमसी सभागृहात बहुमतासाठी ११४ जागांची गरज होती. शुक्रवारी जाहीर झालेल्या निकालांमध्ये महायुतीने हा आकडा पार केला. भाजपने ८९ जागांवर विजय मिळवला, तर एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेने २९ जागा जिंकल्या. संख्याबळाच्या दृष्टीने भाजप आघाडीवर असली, तरी महत्त्वाचे निर्णय घेण्यासाठी तिला शिंदे गटावर अवलंबून राहावे लागणार असल्याचे चित्र आहे.

 

 

दरम्यान, भाजप आमदार आणि विधानसभा अध्यक्ष राहुल नार्वेकर यांनी स्पष्टपणे जाहीर केले की मुंबईचा महापौर भाजपचाच असेल. यावर प्रतिक्रिया देताना मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी पदापेक्षा मुंबईकरांच्या जीवनात बदल घडवणे अधिक महत्त्वाचे असल्याचे सांगितले. मात्र, राजकीय वर्तुळात शिंदे गट स्थायी समितीसारख्या महत्त्वाच्या पदांवर दावा सांगू शकतो, अशी चर्चा आहे. दुसरीकडे, उद्धव ठाकरे यांच्या शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) आणि राज ठाकरे यांच्या मनसेने मिळून ७१ जागा मिळवल्या. उद्धव गटाने ६५ तर मनसेने ६ जागांवर विजय मिळवला. दादर, परळ, लालबाग, वरळी आणि शिवडी यांसारख्या पारंपरिक मराठी भागांमध्ये ठाकरे कुटुंबाचे वर्चस्व कायम राहिले. मात्र, एकूण निकाल पाहता ठाणे आणि नवी मुंबईसारख्या भागांमध्ये युतीचा प्रभाव मर्यादित राहिला, तर वरळीत शिंदे गटाच्या उमेदवाराला पराभव स्वीकारावा लागला.

 

निवडणूक निकालानंतर एकनाथ शिंदे भाजपसाठी एक मजबूत आणि निर्णायक मित्र म्हणून पुढे आले आहेत. त्यांच्या शिवसेनेने जरी उद्धव गटापेक्षा कमी जागा जिंकल्या असल्या, तरी सत्तेची किल्ली त्यांच्या हातात असल्याचे स्पष्ट होत आहे. यामुळे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या राजकीय महत्त्वाबाबतही नव्या चर्चा सुरू झाल्या आहेत. या निवडणुकीतील सर्वात अनपेक्षित आणि लक्षवेधी कामगिरी असदुद्दीन ओवेसी यांच्या एआयएमआयएम पक्षाची ठरली. पक्षाने आपली ताकद वाढवत २ वरून थेट ८ जागांपर्यंत मजल मारली. अनेक अल्पसंख्याकबहुल प्रभागांमध्ये एआयएमआयएमने समाजवादी पक्ष आणि काँग्रेसचे नुकसान केले असून, ओवेसी यांच्या आक्रमक भूमिकेचा अल्पसंख्याक मतदारांवर परिणाम झाल्याचे मानले जात आहे.

 

 

काँग्रेसने यावेळी महाविकास आघाडीपासून वेगळे होत स्वतंत्रपणे निवडणूक लढवली. पक्षाला २४ जागांवर समाधान मानावे लागले, जे २०१७ च्या तुलनेत कमी आहेत. काँग्रेस नेत्यांच्या मते, आघाडीपासून दूर राहिल्यामुळे उत्तर भारतीय आणि मुस्लिम मतदारांचा काही प्रमाणात पाठिंबा टिकवता आला, मात्र एआयएमआयएमच्या उदयानं काँग्रेसलाही फटका बसल्याचे स्पष्ट झाले आहे. राजकीय विश्लेषकांच्या मते, मतदारांनी केंद्र, राज्य आणि शहरात एकसमान सरकारच्या भाजपच्या भूमिकेला पसंती दिली. भाजपचा हिंदुत्व आणि विकासाचा अजेंडा ठाकरे गटाच्या मराठी अस्मितेच्या राजकारणावर भारी पडला. विविध समाजघटकांकडून मिळालेल्या पाठिंब्यामुळे भाजपने मुंबईत ऐतिहासिक यश मिळवत राजकारणाची दिशा बदलून टाकली आहे.