नवी दिल्ली,
samudra-pratap भारताच्या सागरी सुरक्षा आणि पर्यावरण संरक्षण प्रयत्नांमध्ये सोमवारी एक नवीन अध्याय जोडला गेला आहे. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी दक्षिण गोव्यातील वास्को येथील गोवा शिपयार्ड लिमिटेड (जीएसएल) येथे देशातील पहिले स्वदेशी प्रदूषण नियंत्रण जहाज 'समुद्र प्रताप' औपचारिकपणे भारतीय तटरक्षक दलात (आयसीजी) दाखल केले.

अधिकाऱ्यांनी सांगितले की गोवा शिपयार्ड लिमिटेडने बांधलेल्या या जहाजात ६० टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी सामग्री आहे. या जहाजाचे वजन ४,२०० टन आहे आणि त्याचा वेग २२ नॉट्सपेक्षा जास्त आहे. सागरी प्रदूषण नियंत्रण नियमांची अंमलबजावणी, सागरी कायदा अंमलबजावणी, शोध आणि बचाव कार्य आणि भारताच्या विशेष आर्थिक क्षेत्राचे (ईईजेड) संरक्षण करण्यात ते महत्त्वाची भूमिका बजावेल. संरक्षण मंत्री सिंह यांनी सोमवारी दक्षिण गोव्यातील वास्को येथील जीएसएल येथे या जहाजाचे सेवेत स्वागत केले. गोव्याचे मुख्यमंत्री प्रमोद सावंत, केंद्रीय संरक्षण सचिव राजेश कुमार सिंह आणि आयसीजीचे महासंचालक परमेश शिवमणी यावेळी उपस्थित होते. samudra-pratap सिंह म्हणाले, "भारताचा असा विश्वास आहे की सागरी संसाधने ही कोणत्याही एका देशाची मालमत्ता नाहीत तर मानवतेचा सामायिक वारसा आहे." ते पुढे म्हणाले, "जेव्हा वारसा सामायिक केला जातो तेव्हा जबाबदारी देखील सामायिक केली जाते. म्हणूनच भारत आज एक जबाबदार सागरी शक्ती बनला आहे." सिंह यांनी असेही सांगितले की महिलांचा पुरेसा सहभाग सुनिश्चित करणे हे त्यांच्या सरकारचे ध्येय आहे.

ते म्हणाले, "मला आनंद आहे की तटरक्षक दलाने या दिशेने पुढाकार घेतला आहे, महिला सक्षमीकरणाकडे पूर्ण लक्ष दिले आहे आणि ही आमच्यासाठी अभिमानाची बाब आहे." त्यांनी पुढे सांगितले की महिला अधिकाऱ्यांना पायलट, निरीक्षक, हवाई वाहतूक नियंत्रक आणि लॉजिस्टिक्स अधिकारी यासारख्या महत्त्वाच्या पदांवर नियुक्त करण्यात आले आहे. ते म्हणाले, "एवढेच नाही तर त्यांना हॉवरक्राफ्ट ऑपरेशन्समध्ये प्रशिक्षण दिले जात आहे. samudra-pratap त्यांना आघाडीच्या ऑपरेशन्समध्ये सक्रियपणे तैनात केले जात आहे. आज, महिला केवळ सहाय्यक भूमिकांमध्येच नव्हे तर आघाडीच्या योद्ध्या म्हणूनही काम करत आहेत." आयसीजीने एका निवेदनात म्हटले आहे की 'समुद्र प्रताप'चा समावेश हे जहाज आणि सागरी क्षमता विकासात भारताच्या 'स्वावलंबनाच्या' दिशेने एक मोठे पाऊल आहे.

हे भारतातील पहिले स्वदेशी डिझाइन केलेले आणि बांधलेले 'प्रदूषण नियंत्रण जहाज' आहे. त्याचे मुख्य कार्य समुद्रात तेल गळतीसारख्या घटना शोधणे आणि नियंत्रित करणे आहे. samudra-pratap सागरी पर्यावरणाचे रक्षण करण्यासाठी ते अत्याधुनिक प्रणालींनी सुसज्ज आहे. हे जहाज चिकट तेलातून प्रदूषक काढून टाकण्यास, प्रदूषकांचे विश्लेषण करण्यास आणि दूषित पाण्यापासून तेल वेगळे करण्यास सक्षम आहे. यात हेलिकॉप्टर लँडिंग सुविधा देखील आहेत.