घरची परिस्थिती हलाखीची, जिद्दीच्या जोरावर गाठले यश

madhu kambikar death मराठी चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ अभिनेत्री आणि लावणी कलावंत मधु कांबीकर यांचे निधन झाले आहे. वयाच्या ७३व्या वर्षी पुण्यातील राहत्या घरी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. दीर्घकाळापासून आजाराशी झुंज देत असलेल्या मधु कांबीकर यांच्या निधनाने मराठी मनोरंजनसृष्टीवर शोककळा पसरली आहे. ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या निधनाच्या अवघ्या पाच दिवसांनंतर मराठी कलाविश्वातील आणखी एका दिग्गज कलाकाराच्या निधनाने रसिकांना मोठा धक्का बसला आहे.

 

 

मधु कांबीकर यांचा जन्म २८ जुलै १९५३ रोजी बीड जिल्ह्यातील माळेगाव खुर्द येथे झाला. सामाजिकदृष्ट्या उपेक्षित आणि भटकंती करणाऱ्या कोल्हाटी समाजातून आलेल्या मधु कांबीकर यांनी अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत आपल्या कलाप्रवासाला सुरुवात केली. घरची आर्थिक परिस्थिती हलाखीची असतानाही त्यांनी अथक परिश्रम, जिद्द आणि कलेवरील निष्ठेच्या जोरावर मराठी मनोरंजनसृष्टीत स्वतःचे वेगळे स्थान निर्माण केले.

 

 

तमाशाच्या फडातून त्यांच्या कलाप्रवासाला सुरुवात झाली. पुढे लावणी, लोकनाट्य, नाटक आणि चित्रपट अशा विविध माध्यमांत त्यांनी काम केले. मराठीसह हिंदी चित्रपटांमध्येही त्यांनी आपल्या अभिनयाची छाप पाडली. ‘सतीची पुण्याई’, ‘शापित’, ‘हेच माझं माहेर’, ‘ह्योच नवरा पाह्यजे’, ‘झपाटलेला’, ‘एक होता विदूषक’ आणि ‘रावसाहेब’ यांसारख्या चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका विशेष गाजल्या. लावणी आणि लोककलेला व्यापक ओळख मिळवून देण्यातही त्यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान राहिले.

 

 

मधु कांबीकर यांचे दिवंगत लेखक आणि सामाजिक कार्यकर्ते डॉ. किशोर शांताबाई काळे यांच्याशीही जवळचे कौटुंबिक नाते होते. त्या डॉ. किशोर शांताबाई काळे यांच्या मावशी होत्या. डॉ. काळे यांनी आपल्या गाजलेल्या ‘कोल्हाट्याचं पोर’ या आत्मचरित्रात कोल्हाटी समाजातील आपले बालपण, कौटुंबिक परिस्थिती आणि संघर्षाचा प्रवास मांडला आहे. त्यांच्या आयुष्यातील कठीण काळात मधु कांबीकर यांनी केलेल्या मदतीचाही उल्लेख या आत्मचरित्रात करण्यात आला आहे.

 

 

कलेच्या क्षेत्रात मोठी भरारी घेतल्यानंतरही मधु कांबीकर यांचा संघर्ष मात्र आयुष्याच्या उत्तरार्धात संपला नाही. लावणी सादर करत असतानाच त्यांना पक्षाघाताचा झटका आला. कार्यक्रमादरम्यान प्रकृती बिघडली असतानाही त्यांनी आपले सादरीकरण पूर्ण करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, त्यानंतर त्यांची प्रकृती गंभीर झाली. पक्षाघातानंतर त्यांच्या आरोग्यावर मोठा परिणाम झाला आणि पुढील अनेक वर्षे त्यांना अंथरुणावर राहावे लागले. आजारपणामुळे त्यांना अभिनय आणि लावणीच्या क्षेत्रापासून दूर राहावे लागले.

 

मधु कांबीकर यांनी आपल्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत केवळ अभिनयच केला नाही, तर ग्रामीण महाराष्ट्राच्या लोककलेला व्यापक व्यासपीठ मिळवून देण्यासाठीही योगदान दिले. लावणीतील त्यांची सादरीकरणाची स्वतंत्र शैली आणि अभिनयातील सहजता यामुळे त्या रसिकांच्या कायम स्मरणात राहिल्या. प्रतिकूल परिस्थितीतून प्रवास सुरू करून अभिनेत्री आणि लावणी कलावंत म्हणून मिळवलेला त्यांचा लौकिक त्यांच्या कर्तृत्वाची साक्ष देतो.

 

 

मधु कांबीकर यांच्या निधनाने मराठी चित्रपटसृष्टी, रंगभूमी आणि लोककला क्षेत्रातील एक प्रभावी पर्व संपले आहे. आपल्या अभिनयाने आणि लावणीच्या माध्यमातून अनेक पिढ्यांच्या रसिकांवर ठसा उमटवणाऱ्या या ज्येष्ठ कलावंताला त्यांच्या कार्यामुळे कायम स्मरणात ठेवले जाईल.