दसरा २० की २१ ऑक्टोबरला? विजयादशमीच्या तारखेचा संभ्रम

Dussehra on October 20 or 21 हिंदू धर्मातील महत्त्वाच्या सणांपैकी एक असलेला दसरा अर्थात विजयादशमी हा सण दरवर्षी आश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील दशमी तिथीला साजरा केला जातो. धार्मिक मान्यतेनुसार, याच दिवशी प्रभू श्रीरामांनी रावणाचा पराभव करून विजय मिळवला होता. त्यामुळे दसरा हा वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक मानला जातो आणि या दिवशी रावणाच्या पुतळ्याचे दहन करण्याची परंपरा आहे. शारदीय नवरात्रोत्सवाची सांगताही विजयादशमीने होते. नऊ दिवस उपवास करणारे भाविक या दिवशी व्रताची समाप्ती करतात. यंदा २० की २१ ऑक्टोबरला दसरा साजरा करायचा, याबाबत संभ्रम निर्माण झाला आहे.

 

 

 

दिलेल्या पंचांगविषयक माहितीनुसार, आश्विन शुक्ल पक्षातील दशमी तिथी २० ऑक्टोबर, मंगळवारी दुपारी १२ वाजून ५० मिनिटांनी सुरू होऊन २१ ऑक्टोबरला दुपारी २ वाजून ११ मिनिटांनी संपणार आहे. उदया तिथीचा विचार केल्यास २१ ऑक्टोबरला दसरा साजरा करण्याचा विचार केला जाऊ शकतो; मात्र विजय मुहूर्त आणि प्रदोष काळाला महत्त्व देणाऱ्या परंपरेनुसार २० ऑक्टोबरला दसरा साजरा करणे शुभ असल्याचे संबंधित माहितीत नमूद करण्यात आले आहे.२०२६ मधील दसऱ्यासाठी दिलेल्या मुहूर्तानुसार, २० ऑक्टोबर रोजी विजय मुहूर्त दुपारी १ वाजून ५९ मिनिटांपासून २ वाजून ४५ मिनिटांपर्यंत आहे. अपराह्न पूजेची वेळ दुपारी १ वाजून १४ मिनिटांपासून सायंकाळी ३ वाजून ३० मिनिटांपर्यंत सांगण्यात आली आहे. श्रवण नक्षत्र १९ ऑक्टोबर रोजी सायंकाळी ३ वाजून ३८ मिनिटांनी सुरू होऊन २० ऑक्टोबरला सायंकाळी ६ वाजून २ मिनिटांनी संपणार आहे. तसेच प्रदोष काळ २० ऑक्टोबर रोजी सायंकाळी ५ वाजून ४७ मिनिटांपासून सुरू होईल. त्यामुळे दिलेल्या माहितीनुसार, रावण दहनासाठी सायंकाळी ५ वाजून ४७ मिनिटांनंतरचा काळ शुभ मानला जातो. निशिता मुहूर्त रात्री ११ वाजून ४१ मिनिटांपासून मध्यरात्री १२ वाजून ३१ मिनिटांपर्यंत असेल. मात्र, दसऱ्याची तारीख आणि स्थानिक पूजेच्या वेळा निश्चित करताना स्थानिक पंचांग किंवा संबंधित मंदिराने दिलेल्या माहितीनुसार खात्री करणे महत्त्वाचे आहे.

 

विजयादशमीचा सण केवळ धार्मिक विधींपुरता मर्यादित नसून तो सत्याचा असत्यावर आणि धर्माचा अधर्मावर विजय झाल्याचा संदेश देतो. ‘विजयादशमी’ या शब्दाचा अर्थच विजय मिळवून देणारी दशमी असा होतो. प्रभू श्रीरामांनी रावणावर मिळवलेल्या विजयाच्या स्मरणार्थ रावण दहन केले जाते. धार्मिक प्रतीकात्मकतेनुसार, रावणाची दहा डोकी मानवी स्वभावातील दहा नकारात्मक गुणांचे प्रतिनिधित्व करतात. रावण दहनातून अहंकार, वाईट प्रवृत्ती आणि नकारात्मकतेचा त्याग करण्याचा संदेश दिला जातो. नवरात्रोत्सवानंतर येणारा हा सण देशभरात उत्साहाने साजरा केला जातो. त्यामुळे दसरा हा केवळ विजयाचा उत्सव नसून आपल्या जीवनातील वाईट गोष्टींवर मात करून चांगल्या विचारांचा स्वीकार करण्याची प्रेरणा देणारा सण मानला जातो.