एल निनोचा तांदूळ उत्पादनाला फटका?
भारताची निर्यात ४ टक्क्यांनी घटण्याचा अंदाज
Total Views |
नवी दिल्ली
Rice Production साखरेच्या निर्यातीबाबतच्या चर्चेनंतर आता भारतीय तांदळाच्या निर्यातीवरही मर्यादा येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अमेरिकेच्या कृषी विभागाने (यूएसडीए) व्यक्त केलेल्या अंदाजानुसार, २०२७ मध्ये भारताची तांदूळ निर्यात चार टक्क्यांनी घसरून २४ दशलक्ष टनांपर्यंत येऊ शकते. तुटलेल्या आणि पांढऱ्या तांदळाच्या निर्यातीत होणारी संभाव्य घट, देशांतर्गत बाजारातील वाढत्या किमती आणि निर्यातीसाठी उपलब्ध असलेल्या तांदळाच्या प्रमाणातील घट ही त्यामागील प्रमुख कारणे मानली जात आहेत. या परिस्थितीचा परिणाम भारतासह जागतिक तांदूळ बाजारावर होण्याची शक्यता आहे.
जागतिक तांदूळ निर्यातीत भारताचा वाटा ४० टक्क्यांपेक्षा अधिक आहे. त्यामुळे भारतीय तांदळाच्या उत्पादनात किंवा निर्यातीत घट झाल्यास आंतरराष्ट्रीय बाजारातील पुरवठा आणि किमतींवर त्याचे पडसाद उमटू शकतात. यूएसडीएच्या अंदाजानुसार, तीव्र एल निनो परिस्थितीमुळे मान्सूनच्या पावसावर परिणाम होण्याची शक्यता असून, त्याचा प्रभाव पुढील काळातही जाणवू शकतो. परिणामी, २०२६-२७ या पीक वर्षात भारताचे तांदूळ उत्पादन ४.५ टक्क्यांनी घटून १४७ दशलक्ष टनांवर येण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.
कमी पावसाचा थेट परिणाम भातशेतीवर होऊ शकतो. राईस व्हिलाचे सहसंस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी सूरज अग्रवाल यांच्या मते, पावसाचे प्रमाण घटल्यास तांदळाच्या उत्पादनात घट होण्याची शक्यता आहे. त्याचा परिणाम देशांतर्गत बाजारातील पुरवठ्यावर होऊन तांदळाच्या किमती वाढू शकतात. उत्पादनातील संभाव्य घट आणि निर्यातीसाठी उपलब्ध साठ्यात होणारी कपात यामुळे बाजारातील परिस्थिती अधिक महत्त्वाची ठरणार आहे.
चालू खरीप हंगामातील लागवडीच्या आकडेवारीतही घट दिसून येत आहे. मागील हंगामाच्या तुलनेत यंदा भात लागवडीखालील क्षेत्र ३.७ टक्क्यांनी कमी होऊन ४२.९२ दशलक्ष हेक्टरवर आले आहे. विशेषतः दक्षिण भारतातील प्रमुख तांदूळ उत्पादक राज्यांमध्ये लागवडीचे क्षेत्र घटले आहे. कर्नाटकात ४.६ लाख हेक्टर, तेलंगणात ४.३ लाख हेक्टर, आंध्र प्रदेशात १.८ लाख हेक्टर, तर तामिळनाडूमध्ये १.५ लाख हेक्टरने भात लागवडीखालील क्षेत्र कमी झाल्याचे आकडेवारीवरून स्पष्ट होते. लागवडीतील ही घट आणि पावसाची संभाव्य कमतरता यांचा आगामी उत्पादनावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.२०१५-१६ या पीक वर्षानंतर प्रथमच भारताच्या तांदूळ उत्पादनात घट नोंदवली जाण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. यापूर्वी २०२५-२६ या पीक वर्षात भारताने अंदाजे १५४ दशलक्ष टन तांदळाचे उत्पादन घेत जगातील सर्वाधिक तांदूळ उत्पादक देश म्हणून स्थान कायम राखले होते. मात्र, आगामी पीक वर्षातील हवामानाची स्थिती, पावसाचे प्रमाण आणि लागवडीखालील क्षेत्र यांमुळे उत्पादनाच्या आकडेवारीत बदल होऊ शकतो.
दरम्यान, यूएसडीएने २०२७ साठीच्या जागतिक तांदूळ व्यापाराच्या अंदाजात १.३ दशलक्ष टनांची कपात केली आहे. जागतिक निर्यातीत भारताचा ४० ते ४५ टक्के वाटा लक्षात घेता, भारतीय तांदळाच्या उपलब्धतेत होणारी संभाव्य घट आंतरराष्ट्रीय बाजारासाठी महत्त्वाची ठरू शकते. निर्यात कमी झाल्यास जागतिक बाजारातील पुरवठ्यावर दबाव निर्माण होण्याबरोबरच किमतींमध्येही चढ-उतार होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे भारतातील खरीप हंगामाची स्थिती, एल निनोचा प्रभाव आणि आगामी उत्पादनाचे चित्र याकडे देशांतर्गत तसेच जागतिक तांदूळ बाजाराचे लक्ष लागले आहे.