नस दबली की शरीर देते धोक्याचे संकेत!

the-body-gives-a-warning-signal हातापायांना मुंग्या येणे, बधिरपणा जाणवणे किंवा मानेपासून हातापर्यंत वेदना पसरणे अशा समस्यांचा अनुभव अनेकांना येतो. अशा वेळी नस दबल्याची शक्यता व्यक्त केली जाते. मात्र, नस दबणे म्हणजे नेमके काय आणि त्यामुळे शरीरात कोणते बदल होतात, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

आपल्या शरीरातील मेंदू, मज्जारज्जू आणि मज्जातंतू मिळून मज्जासंस्था तयार होते. मेंदू शरीराच्या विविध क्रियांवर नियंत्रण ठेवतो, तर मज्जारज्जू आणि मज्जातंतू शरीरातील संदेशांची देवाणघेवाण करतात. यामुळे आपल्याला स्पर्श, वेदना आणि तापमानाची जाणीव होते, तसेच स्नायूंच्या हालचाली करता येतात.

उदाहरणार्थ, गरम वस्तूला स्पर्श झाल्यानंतर हात त्वरित मागे घेण्याची प्रतिक्रिया मज्जासंस्थेमुळे शक्य होते.

मणक्यांमधील डिस्कचा भाग बाहेर फुगणे, हाडांची झीज होऊन अतिरिक्त वाढ होणे किंवा मज्जातंतू जाण्याची जागा अरुंद होणे यामुळे मज्जातंतूंवर दबाव येऊ शकतो. मनगट किंवा कोपराच्या भागात सतत दबाव आल्यानेही ही समस्या निर्माण होऊ शकते. मात्र, डिस्क फुगलेली असली तरी प्रत्येक वेळी मज्जातंतू दबतोच असे नाही. त्यामुळे योग्य निदानासाठी वैद्यकीय तपासणी आवश्यक असते.

मज्जातंतूंवर दबाव किंवा दाह निर्माण झाल्यास शरीरातील संदेशांच्या वहनावर परिणाम होऊ शकतो. यामुळे हातापायांत मुंग्या येणे, जळजळ होणे किंवा बधिरपणा जाणवणे अशी लक्षणे दिसतात. मानेतील मज्जातंतू प्रभावित झाल्यास वेदना खांद्यापासून हातापर्यंत पसरू शकतात. कंबरेतील मज्जातंतूवर दबाव आल्यास नितंबापासून पायापर्यंत वेदना जाणवू शकतात. गंभीर परिस्थितीत स्नायूंची ताकदही कमी होऊ शकते.

हातापायांना मुंग्या येण्याचे कारण नेहमीच मज्जातंतूवरील दबाव असेल असे नाही. मधुमेहामुळे मज्जातंतूंचे नुकसान होणे, व्हिटॅमिन बी१२ची कमतरता किंवा दीर्घकाळ एकाच स्थितीत बसणे यामुळेही अशी लक्षणे उद्भवू शकतात. मुंग्या वारंवार येत असतील किंवा बधिरपणा आणि वेदना वाढत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार योग्य उपचार, फिजिओथेरपी आणि सुरक्षित व्यायाम केल्याने काही रुग्णांना आराम मिळू शकतो. बराच वेळ एकाच स्थितीत बसणे टाळणे आणि नियमित हालचाल करणेही उपयुक्त ठरते. स्वतःहून औषधे घेणे किंवा मणका जोराने चिरकवणे टाळावे. हातापायांत अचानक अशक्तपणा येणे, चालताना त्रास होणे किंवा लघवी-शौचावरील नियंत्रण कमी होणे अशी लक्षणे दिसल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.

निष्कर्ष : मुंग्या येणे, बधिरपणा किंवा वेदना ही अनेक समस्यांची लक्षणे असू शकतात. त्यामुळे स्वतःच निदान न करता योग्य तपासणी करून तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने उपचार घेणे महत्त्वाचे आहे.