भारताची अर्थव्यवस्था घेणार मोठी झेप!

indias-economy-is-set-to-take-a-major-leap भारताची अर्थव्यवस्था सातत्याने प्रगती करत असून, २०३० च्या आसपास देश जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनू शकतो, असा अंदाज कोरिया इन्स्टिट्यूट फॉर इकॉनॉमिक पॉलिसी (KIEP) च्या दक्षिण आशिया विभागाचे प्रमुख क्युंगहून किम यांनी व्यक्त केला आहे. जागतिक बँक, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) आणि आशियाई विकास बँक (ADB) यांसारख्या प्रमुख संस्थांनी भारताच्या चालू आणि पुढील वर्षातील आर्थिक विकासदराचे अंदाज सात टक्क्यांहून अधिक केले आहेत. भारताच्या अर्थव्यवस्थेची अलीकडील कामगिरी लक्षात घेता हा बदल महत्त्वपूर्ण असल्याचे किम यांनी नमूद केले.

कोरोना महामारीच्या काळात भारतीय अर्थव्यवस्थेत ५.८ टक्क्यांची घसरण झाली होती. मात्र, त्यानंतर देशाने वेगाने पुनरागमन केले. २०२१ मध्ये भारताच्या अर्थव्यवस्थेने ९.७ टक्क्यांची वाढ नोंदवली. त्यानंतरच्या चार वर्षांतही वार्षिक विकासदर सात टक्क्यांपेक्षा अधिक राहिल्याचे किम यांनी सांगितले. तिमाही सकल देशांतर्गत उत्पादनाचे (GDP) आकडे समोर आल्यानंतर अनेक अर्थतज्ज्ञांनी भारताच्या विकासदराचे अंदाज वाढवले असून, आपणही त्यात सहभागी असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

भारताच्या आर्थिक प्रगतीतील सातत्य विशेष लक्षवेधी असल्याचे किम यांनी म्हटले आहे. त्यांच्या निरीक्षणानुसार, सलग पाच वर्षे सात टक्क्यांपेक्षा अधिक विकासदर नोंदवण्याची कामगिरी भारताने केली आहे. यापूर्वी २००३ ते २००७ या कालावधीतही भारताने वेगवान आर्थिक वाढ साधली होती. त्या काळात भारताचा समावेश ब्रिक (BRIC) या उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांच्या गटात होत असल्याने जागतिक स्तरावर देशाच्या आर्थिक क्षमतेची चर्चा सुरू झाली होती. सध्याचे विकासदराचे अंदाज कायम राहिल्यास भारत त्या काळातील कामगिरीलाही मागे टाकू शकतो.

२०२१ ते २०२५ या पाच वर्षांच्या कालावधीत भारताचा सरासरी वार्षिक आर्थिक विकासदर ७.८३ टक्के राहिल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. १९६० नंतरच्या पंचवार्षिक कालावधीतील हा दुसरा सर्वोच्च सरासरी विकासदर आहे. २००३ ते २००७ या काळात नोंदवण्यात आलेला ७.८९ टक्के विकासदर अद्याप सर्वोच्च आहे. दीर्घकाळ आर्थिक वाढीचा हा वेग टिकवून ठेवणे महत्त्वाचे असल्याचे किम यांनी अधोरेखित केले.

भारताच्या अर्थव्यवस्थेचा आकार वाढल्यामुळे सध्याच्या विकासदराचे महत्त्वही अधिक आहे. २००७ मध्ये देशाचे सकल देशांतर्गत उत्पादन एक ट्रिलियन डॉलरपेक्षा किंचित अधिक होते. आता भारतीय अर्थव्यवस्थेचा आकार जवळपास चार ट्रिलियन डॉलरपर्यंत पोहोचल्याचे लेखात नमूद केले आहे. त्यामुळे पूर्वीच्या तुलनेत समान विकासदरातूनही अर्थव्यवस्थेत मोठ्या प्रमाणावर वाढ होत आहे.

भारताची लोकसंख्या सुमारे १.४ अब्ज असून, एवढ्या मोठ्या लोकसंख्येच्या देशाने आर्थिक विकासात साधलेली प्रगती उल्लेखनीय असल्याचे किम यांनी म्हटले. देशासमोर अद्याप अनेक आव्हाने असली, तरी आर्थिक वाढीचा सध्याचा वेग सकारात्मक असल्याचे त्यांचे मत आहे. आगामी तिमाहीचे जीडीपी आकडे जाहीर झाल्यानंतर भारताच्या विकासदराविषयीचे अंदाज आणखी वाढू शकतात, अशी अपेक्षाही त्यांनी व्यक्त केली.

एकूणच, आर्थिक विकासातील सातत्य आणि अर्थव्यवस्थेचा वाढता आकार यामुळे भारताच्या जागतिक आर्थिक स्थानाबाबत आशावाद व्यक्त केला जात आहे. सध्याचे अंदाज प्रत्यक्षात उतरल्यास २०३० च्या आसपास भारत जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करू शकतो.