दिवाळीच्या तारखा! वसुबारस ते भाऊबीज, जाणून घ्या संपूर्ण वेळापत्रक

Check the dates for Diwali दिव्यांची रोषणाई, रंगीबेरंगी रांगोळ्या, फराळाचा सुगंध आणि लक्ष्मीपूजनाचा मंगलमय सोहळा अशा उत्साही वातावरणात साजरा होणाऱ्या दिवाळीची प्रतीक्षा आता सुरू झाली आहे. यंदा रविवार, ८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी लक्ष्मीपूजन साजरे केले जाणार असल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. या दिवशी देवी लक्ष्मी, भगवान गणेश आणि देवी सरस्वती यांचे पूजन करण्याची परंपरा आहे. दिवाळी हा केवळ दिव्यांचा उत्सव नसून अंधारावर प्रकाशाचा, अज्ञानावर ज्ञानाचा आणि वाईटावर चांगल्याचा विजय दर्शवणारा सण म्हणूनही ओळखला जातो. यंदा लक्ष्मीपूजन आणि नरक चतुर्दशी एकाच दिवशी येत असल्याचा उल्लेख करण्यात आला असून, त्यामुळे सणांच्या तारखा आणि तिथींबाबत भाविकांमध्ये उत्सुकता आहे.

 

 

 

 

वैदिक पंचांग आणि मराठी दिनदर्शिकेचा संदर्भ देत ८ नोव्हेंबर रोजी सायंकाळी ६ ते रात्री ८.३३ या वेळेत लक्ष्मीपूजनाचा शुभ मुहूर्त असल्याचे वृत्तात नमूद केले आहे. या दिवशी घरांची आणि दुकानांची स्वच्छता करून प्रवेशद्वारावर रांगोळी काढली जाते, दिव्यांची सजावट केली जाते आणि देवी लक्ष्मी व भगवान गणेशाची पूजा करून सुख, समृद्धी आणि भरभराटीसाठी प्रार्थना केली जाते. व्यापारी वर्गासाठीही लक्ष्मीपूजनाला विशेष महत्त्व आहे. मात्र, पूजेच्या वेळा शहरानुसार आणि स्थानिक पंचांगानुसार बदलू शकतात. त्यामुळे प्रत्यक्ष पूजेपूर्वी स्थानिक पंचांगातून मुहूर्ताची खात्री करणे आवश्यक आहे.

दिवाळीच्या उत्सवाची सुरुवात गुरुवार, ५ नोव्हेंबर रोजी वसुबारसने होणार असल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद आहे. या दिवशी महाराष्ट्रात गाय आणि वासराची पूजा करून पशुधनाप्रती कृतज्ञता व्यक्त केली जाते. त्यानंतर शुक्रवार, ६ नोव्हेंबर रोजी धनत्रयोदशी साजरी केली जाणार आहे. या दिवशी भगवान धन्वंतरी, देवी लक्ष्मी आणि कुबेर यांच्या पूजनाला महत्त्व असून, अनेक जण सोने, चांदी, भांडी किंवा अन्य नवीन वस्तूंची खरेदी करतात. संध्याकाळी यमदीपदान करण्याचीही परंपरा आहे.

 

 

रविवार, ८ नोव्हेंबर रोजी नरक चतुर्दशी आणि लक्ष्मीपूजन एकाच दिवशी येणार असल्याचे वृत्तात म्हटले आहे. नरक चतुर्दशीला पहाटे अभ्यंगस्नान केले जाते, तर संध्याकाळी लक्ष्मीपूजनानंतर घरात दिवे लावून सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना केली जाते. याचदरम्यान अमावस्या तिथी सोमवार, ९ नोव्हेंबरपर्यंत असल्याने सोमवती अमावस्येचाही उल्लेख करण्यात आला आहे. दिलेल्या माहितीनुसार, अमावस्या तिथी ८ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ११.२७ वाजता सुरू होऊन ९ नोव्हेंबर रोजी दुपारी १२.३१ वाजता संपणार आहे. या तिथींचे धार्मिक विधी करताना स्थानिक पंचांगातील वेळ तपासणे महत्त्वाचे ठरेल.

 

 

मंगळवार, १० नोव्हेंबर रोजी दिवाळी पाडवा अर्थात बलिप्रतिपदा साजरी केली जाणार आहे. महाराष्ट्रात या दिवसाला विशेष सांस्कृतिक महत्त्व असून, व्यापारी वर्गात नवीन आर्थिक व्यवहार सुरू करण्याची परंपरा आहे. पती-पत्नीमधील प्रेम आणि परस्पर आदर व्यक्त करण्यासाठीही हा दिवस महत्त्वाचा मानला जातो. त्यानंतर बुधवार, ११ नोव्हेंबर रोजी भाऊबीज साजरी होईल. या दिवशी बहीण भावाला ओवाळून त्याच्या सुखी आणि दीर्घायुषी जीवनासाठी प्रार्थना करते, तर भाऊ बहिणीला भेटवस्तू देऊन आपले प्रेम व्यक्त करतो.

 

भारतीय संस्कृतीत दिवाळी हा आनंद, सकारात्मकता, समृद्धी आणि नव्या सुरुवातीचा सण मानला जातो. अनेक धार्मिक परंपरांमध्ये भगवान श्रीरामांच्या अयोध्येतील पुनरागमनाशी या उत्सवाचा संबंध जोडला जातो. देवी लक्ष्मीच्या पूजनातून समृद्धीची कामना केली जाते, तर पणत्या आणि दिव्यांची रोषणाई प्रकाशाचे स्वागत करण्याचे प्रतीक मानली जाते. घरांची स्वच्छता, रांगोळी, आकाशकंदील, फराळ आणि भेटवस्तूंची देवाणघेवाण यांमुळे कुटुंबीय आणि नातेवाइकांमधील संबंध अधिक दृढ होतात. दिवाळीच्या तयारीत घराची सजावट आणि फराळासोबत पर्यावरणपूरक पद्धतीने सण साजरा करण्यावरही भर दिला जातो.