लंपीग्रस्त गायीचे दूध पिता? आधी हे जाणून घ्या!

drink-the-milk-of-a-lumpy-cow जनावरांमध्ये आढळणारा लंपी स्किन डिसीज हा विषाणूजन्य आजार असून, त्याचा प्रामुख्याने त्वचेवर परिणाम होतो. बाधित गायींच्या शरीरावर मोठ्या गाठी निर्माण होतात, ताप येतो आणि दूध उत्पादनात घट होते. अशा परिस्थितीत लंपीची लागण झालेल्या गायीचे दूध पिणे सुरक्षित आहे का, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. याबाबत पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. के. एम. वर्ष्णेय यांनी माहिती दिली आहे.

 

 

उत्तर प्रदेश सरकारमध्ये पशुवैद्यकीय अधिकारी म्हणून कार्यरत असलेल्या डॉ. वर्ष्णेय यांच्या माहितीनुसार, लंपी स्किन डिसीज हा प्राण्यांपासून माणसांमध्ये पसरणारा म्हणजेच झुनोटिक आजार नाही. त्यामुळे या विषाणूची लागण माणसांना होत असल्याचे मानले जात नाही. मात्र, याचा अर्थ बाधित गायीचे दूध कोणतीही काळजी न घेता सेवन करावे, असा होत नाही.

 

लंपी स्किन डिसीजचा विषाणू पॉक्सविरिडे कुटुंबातील असून, या आजारामुळे गायींच्या त्वचेवर गाठी येतात, ताप वाढतो आणि त्यांच्या आरोग्यावर परिणाम होतो. आजारामुळे दूध उत्पादनही कमी होऊ शकते. अशा वेळी दूध वापरताना स्वच्छता आणि योग्य प्रक्रिया यांना महत्त्व देणे आवश्यक आहे.

 

दूध पिण्यापूर्वी ते व्यवस्थित तापवणे किंवा उकळणे गरजेचे आहे. कच्चे अथवा न उकळलेले दूध सेवन करणे टाळावे, कारण त्यामध्ये इतर हानिकारक सूक्ष्मजीव असण्याची शक्यता असते. केवळ दूध उकळल्याने ते प्रत्येक परिस्थितीत सुरक्षित ठरेल, असे गृहीत धरू नये. बाधित जनावराचे दूध वापरण्यापूर्वी पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.

 

लंपीग्रस्त गायीचे दूध तिच्या वासराला देतानाही विशेष काळजी घ्यावी. शक्यतो पशुवैद्यकीय तज्ज्ञांच्या सल्ल्याशिवाय असे दूध वासराला पाजू नये. आवश्यक असल्यास दुधावर योग्य प्रक्रिया करूनच त्याचा वापर करावा.

 

एकूणच, लंपी स्किन डिसीज माणसांमध्ये पसरत असल्याचा पुरावा नसला, तरी बाधित जनावराच्या दुधाबाबत निष्काळजीपणा करणे योग्य नाही. दूध स्वच्छ पद्धतीने हाताळणे, कच्चे दूध टाळणे आणि जनावराच्या उपचारांसाठी पशुवैद्यकीय डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.