8 की 9 नोव्हेंबर; यंदा कधी साजरी होणार दिवाळी?

When is Diwali this year दिवाळीच्या नेमक्या तारखेबाबत लोकांच्या मनात अनेकदा संभ्रम निर्माण होतो की दिव्यांचा हा सण आठ नोव्हेंबरला साजरा केला जावा की नऊ नोव्हेंबरला. कार्तिक अमावस्या तिथीला दिवाळीचा सण साजरा केला जातो, ज्या दिवशी माता लक्ष्मी आणि भगवान गणेशाची पूजा करण्याचे विशेष महत्त्व असते. यंदाच्या दिवाळीच्या तारखेबाबतचा हा संभ्रम दूर करून आपण लक्ष्मीपूजनाचा नेमका शुभ मुहूर्त आणि पूजेची संपूर्ण पद्धत समजून घेणार आहोत.

 

 

 

 

हिंदू पंचांगानुसार, दोन हजार सव्वीस या वर्षात कार्तिक अमावस्या तिथी आठ नोव्हेंबर रोजी सकाळी अकरा वाजून अठ्ठावीस मिनिटांनी सुरू होईल आणि नऊ नोव्हेंबर रोजी दुपारी बारा वाजून बत्तीस मिनिटांनी संपेल. दीपावलीची पूजा नेहमी संध्याकाळी अमावस्या तिथी आणि प्रदोष काळाच्या संयोगात केली जात असल्यामुळे यंदा दीपावलीचा हा सण रविवार, आठ नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जाणार आहे.सनातन धर्मामधील सर्वात महत्त्वाच्या सणांपैकी एक असलेल्या दिवाळीच्या दिवशी माता लक्ष्मी आणि भगवान गणेशाची पूजा केली जाते. यंदा दिवाळीच्या दिवशी माता लक्ष्मी आणि भगवान गणेशाच्या पूजेचा शुभ मुहूर्त संध्याकाळी पाच वाजून चौपन्न मिनिटांपासून रात्री सात वाजून पन्नास मिनिटांपर्यंत असेल. यामध्ये प्रदोष काळ संध्याकाळी पाच वाजून एक्रिज मिनिटांपासून रात्री आठ वाजून नऊ मिनिटांपर्यंत राहील, तर निशिता काळ रात्री अकरा वाजून एक्रिज मिनिटांपासून बारा वाजून एक्रिज मिनिटांपर्यंत असणार आहे.

 

 

धार्मिक मान्यतेनुसार, दीपावलीच्या दिवशी प्रदोष काळात माता लक्ष्मीची पूजा करणे अत्यंत शुभ मानले जाते, जो काळ सूर्यास्तनंतरचा मानला जातो. तसेच वृषभ काळ हा स्थिर लग्न मानला जातो आणि या वेळेत पूजा केल्यास घरात सुख-समृद्धी कायम टिकून राहते असा समज आहे. याच कारणामुळे दिवाळीच्या पूजेचा मुहूर्त ठरवताना अमावस्या तिथीसोबतच प्रदोष काळ आणि वृषभ लग्नाचा विशेष विचार केला जातो. दिवाळीच्या संध्याकाळी पूजा करण्यासाठी सर्वप्रथम पाटावर किंवा चौकीवर लाल रंगाचे कापड पसरून त्यावर रोलीच्या सहाय्याने स्वस्तिक चिन्ह काढावे. त्यानंतर पूजेच्या ठिकाणी गंगाजल शिंपडून भगवान गणेशाची आणि माता लक्ष्मीची मूर्ती आदरपूर्वक स्थापित करावी. मूर्तीजवळच एका कलशामध्ये पाणी, सुपारी, एक सिक्का आणि हळदीची गाठ टाकून तो कलश ठेवावा. यानंतर दिवा प्रज्वलित करून भगवान गणेश आणि माता लक्ष्मी यांना गंगाजलाने स्नान घालावे. त्यांना चंदना, अक्षता, फुले, पान आणि फळांची अर्पण करावी तसेच खील, बताशे आणि निरनिराळ्या मिठाईचा नैवेद्य दाखवावा. शेवटी मंत्रांचा जप आणि आरती करून संपूर्ण कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी देवाकडे प्रार्थना करावी.