मुंबई
shanti serial ९० च्या दशकात दूरदर्शनवरील मालिका हा अनेक कुटुंबांच्या दैनंदिन आयुष्याचा अविभाज्य भाग होता. त्या काळात मनोरंजनासाठी आजच्यासारखे असंख्य टीव्ही चॅनेल किंवा ओटीटी प्लॅटफॉर्म उपलब्ध नव्हते. त्यामुळे घरातील सर्वजण एकत्र बसून दूरदर्शनवरील कार्यक्रमांचा आनंद घेत असत. याच काळात प्रसारित झालेल्या ‘शांती – एक घर की बुनियाद’ या मालिकेने आपल्या वेगळ्या कथानकामुळे आणि धाडसी महिला व्यक्तिरेखेमुळे प्रेक्षकांच्या मनात विशेष स्थान निर्माण केले.
१९९४ मध्ये सुरू झालेल्या या मालिकेत अभिनेत्री मंदिरा बेदी हिने शांती या तरुण पत्रकाराची भूमिका साकारली होती. सत्याचा शोध घेणे, अन्यायाविरोधात आवाज उठवणे आणि गैरकृत्यांचा पर्दाफाश करणे, हे शांतीच्या व्यक्तिरेखेचे प्रमुख वैशिष्ट्य होते. स्वतःच्या कारकिर्दीबरोबरच आईवर झालेल्या अन्यायाचे सत्य जगासमोर आणण्याचा तिचा निर्धार कथानकाच्या केंद्रस्थानी होता.
शांतीच्या आईचे नाव तुलसी होते. तिच्यासोबत घडलेल्या गुन्ह्याचे सत्य शोधताना शांती एका प्रभावशाली कुटुंबाशी संघर्ष करते. या कुटुंबाच्या भूतकाळात अनेक रहस्ये दडलेली असतात. सत्ता आणि प्रतिष्ठेच्या जोरावर सत्य दडपण्याचा प्रयत्न होत असतानाही शांती आपल्या ध्येयापासून मागे हटत नाही. आईला न्याय मिळवून देण्यासाठी ती अनेक अडचणींचा सामना करते. या संघर्षामुळे मालिकेतील उत्कंठा कायम टिकून राहत असे.
त्या काळातील अनेक मालिकांमध्ये महिला व्यक्तिरेखा प्रामुख्याने कौटुंबिक नात्यांभोवती केंद्रित असत. मात्र, शांतीची भूमिका यापेक्षा वेगळी होती. स्वतःचे निर्णय स्वतः घेणारी, अन्यायाविरोधात ठामपणे उभी राहणारी आणि गरज पडल्यास प्रभावशाली व्यक्तींनाही प्रश्न विचारणारी पत्रकार म्हणून शांतीने प्रेक्षकांचे लक्ष वेधून घेतले. मंदिरा बेदीने ही भूमिका आत्मविश्वासाने साकारल्यामुळे तिला घराघरांत लोकप्रियता मिळाली.
या मालिकेतील शांतीची वेशभूषा आणि विशेषतः कपाळावरील बाणाच्या आकाराची टिकलीही तिच्या ओळखीचा महत्त्वाचा भाग बनली होती. तिच्या या वेगळ्या शैलीची प्रेक्षकांमध्ये विशेष चर्चा होत असे. मंदिरा बेदी आणि शांती ही व्यक्तिरेखा यांचे नाते इतके घट्ट झाले होते की, अनेक प्रेक्षकांसाठी तिला या भूमिकेपासून वेगळे पाहणे कठीण झाले होते.
रहस्य, कौटुंबिक संघर्ष आणि अन्यायाविरोधातील लढा यांची सांगड घालणाऱ्या या मालिकेने मनोरंजनासोबतच महिला स्वावलंबनाचाही विषय प्रभावीपणे मांडला. शाळेतून घरी परतणाऱ्या मुलांपासून ते घरातील कामे आटोपून टीव्हीसमोर बसणाऱ्या प्रेक्षकांपर्यंत अनेकांसाठी ‘शांती’ ही रोजच्या आयुष्यातील खास पर्वणी होती. काळ बदलला आणि मनोरंजनाची माध्यमेही विस्तारली, तरी ९० च्या दशकातील या मालिकेची आठवण आजही अनेक प्रेक्षकांच्या मनात कायम आहे.