तीन वर्षांत ७,८०० विस्कटली संसारांची घडी!

households fell लग्नगाठ बांधताना आयुष्यभर एकमेकांची साथ देण्याची घेतलेली शपथ काही वर्षांतच संपुष्टात येत असल्याचे चित्र नागपुरात दिसत आहे. संसारातील वाद, विवाहबाह्य संबंध, चारित्र्यावरील संशय, मानसिक छळ आणि कुटुंबीयांचा वाढता हस्तक्षेप अशा विविध कारणांमुळे पती-पत्नींच्या नात्यांमध्ये दुरावा निर्माण होत आहे. नागपूरच्या कुटुंब न्यायालयात २०२४ ते ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत तब्बल ७,८०० घटस्फोट मंजूर झाल्याची माहिती समोर आली आहे. या आकडेवारीने बदलत्या कौटुंबिक नात्यांसह सामाजिक समस्येचे गांभीर्य अधोरेखित केले आहे.

 

 

 

 

कुटुंब न्यायालयाच्या परिसरात मुलांसह येणारे पती-पत्नी आणि न्यायालयीन प्रक्रियेसाठी प्रतीक्षा करणारे कुटुंबीय दिसतात. या प्रत्येक प्रकरणामागे मतभेद, अपेक्षाभंग, वेदना आणि भविष्याबाबतची चिंता दडलेली असते. विशेषतः मुलांवर पालकांच्या विभक्त होण्याचा भावनिक परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे विवाह टिकविण्यासाठी संवाद, परस्परांचा आदर आणि गरज पडल्यास समुपदेशन महत्त्वाचे ठरते. मात्र, हिंसाचार किंवा छळ सहन करून नाते टिकविणे हा उपाय नाही. संसार टिकविण्याइतकेच सन्मानाने आणि सुरक्षितपणे जगण्याचे महत्त्वही समाजाने समजून घेण्याची गरज आहे. कुटुंब न्यायालयातील आकडेवारीनुसार, २०२४ मध्ये २,४७०, २०२५ मध्ये २,८६०, तर २०२६ मध्ये ऑक्टोबरपर्यंत २,४७० घटस्फोट मंजूर झाले. तीन वर्षांतील ही संख्या केवळ न्यायालयीन आकडा नसून, अनेक कुटुंबांच्या आयुष्यातील मोठ्या उलथापालथीची कहाणी सांगणारी आहे. एकत्र पाहिलेली स्वप्ने, संसारासाठी केलेल्या तडजोडी आणि मुलांच्या भविष्याची आखलेली योजना यांवर नात्यातील कटुतेमुळे पाणी फेरले जात आहे.

पती किंवा पत्नीचे विवाहबाह्य प्रेमसंबंध, संशय आणि विश्वासाचा अभाव ही घटस्फोटामागील महत्त्वाची कारणे आहेत. कार्यालय, व्यवसायाचे ठिकाण किंवा जुन्या ओळखीतून निर्माण झालेले संबंध वैवाहिक आयुष्यात संघर्ष निर्माण करतात. मात्र, प्रत्येक प्रकरणामागील परिस्थिती वेगळी असते. त्यामुळे घटस्फोटाचे कारण केवळ विवाहबाह्य संबंधांपुरते मर्यादित ठेवता येत नाही.

पती-पत्नीमधील मतभेद सोडविण्याऐवजी आई-वडील, सासू-सासरे किंवा अन्य नातेवाइकांचा वाढता हस्तक्षेप वादाला अधिक तीव्र करतो. ज्येष्ठांचा अनुभवाधारित सल्ला आधार देणारा ठरू शकतो; मात्र तोच सल्ला दबाव, नियंत्रण किंवा सततच्या हस्तक्षेपाचे रूप घेतल्यास नात्यात तणाव वाढतो. नवविवाहित महिलांवरील मानसिक किंवा शारीरिक छळ, अपमान आणि अपेक्षांचे ओझे यामुळेही काही संसार टिकविणे कठीण होते.

आर्थिकदृष्ट्या सक्षम आणि नोकरी करणाऱ्या महिलाही घटस्फोटासाठी न्यायालयाचा दरवाजा ठोठावत आहेत. पतीकडून होणारा छळ, सततचे वाद किंवा सन्मानाने जगण्याचा अधिकार नाकारला जात असल्याची भावना यामुळे काही आर्थिक सक्षम महिला विवाहसंबंध संपविण्याचा निर्णय घेतात.households fell स्वतःच्या उत्पन्नामुळे त्यांना अपमानास्पद परिस्थितीत राहण्याची सक्ती कमी जाणवू शकते. मात्र, आर्थिक स्वावलंबन असलेल्या महिला मानसिक तणाव सहन करण्याऐवजी थेट घटस्फोटाची निर्णय घेत आहेत.

२०२४ - २,४७० घटस्फोट

२०२५ - २,८६० घटस्फोट

२०२६ (ऑक्टोबरपर्यंत)- २,४७० घटस्फोट