रामायण’नंतर हनुमान, जटायू, शूर्पणखा यांच्यावरही बनणार स्वतंत्र चित्रपट?

Hanuman , भारतीय चित्रपटसृष्टीत पौराणिक कथांना आधुनिक तंत्रज्ञान आणि भव्य दृश्यांच्या माध्यमातून मोठ्या पडद्यावर सादर करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. याच पार्श्वभूमीवर दिग्दर्शक नितेश तिवारी यांच्या आगामी ‘रामायण’ चित्रपटाची प्रेक्षकांमध्ये मोठी उत्सुकता आहे. रणबीर कपूर, साई पल्लवी, यश आणि सनी देओल यांसारख्या कलाकारांची प्रमुख भूमिका असलेला हा चित्रपट भगवान श्रीरामांची गाथा भव्य स्वरूपात मांडणार आहे. मात्र, सध्या चर्चा केवळ ‘रामायण’ चित्रपटापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. या महाकाव्यातील हनुमान, जटायू, शूर्पणखा, इंद्रजित आणि अंगद यांसारख्या महत्त्वपूर्ण व्यक्तिरेखांवर स्वतंत्र चित्रपट तयार करण्याच्या शक्यतेबाबतही उत्सुकता निर्माण झाली आहे. या कथांना स्वतंत्रपणे मोठ्या पडद्यावर साकारण्यात आले, तर रामायणातील अनेक अपरिचित पैलू प्रेक्षकांसमोर येऊ शकतात.

 

 

चित्रपटसृष्टीत स्पिन-ऑफ चित्रपटांची संकल्पना लोकप्रिय होत आहे. एखाद्या गाजलेल्या चित्रपटातील महत्त्वाच्या व्यक्तिरेखेला केंद्रस्थानी ठेवून तिची स्वतंत्र कथा सादर केली जाते. अशा चित्रपटांमधून त्या पात्राचा भूतकाळ, त्याचे संघर्ष, सामर्थ्य आणि व्यक्तिमत्त्वातील वेगवेगळे पैलू उलगडता येतात. रामायणासारख्या विशाल महाकाव्यात अशा अनेक व्यक्तिरेखा आहेत, ज्यांच्या कथा स्वतंत्र चित्रपटांसाठी महत्त्वपूर्ण ठरू शकतात. हनुमानाची अतुलनीय भक्ती आणि पराक्रम, जटायूचे बलिदान, शूर्पणखेच्या प्रसंगातून घडणाऱ्या घटना, इंद्रजितचे युद्धकौशल्य आणि अंगदाची मुत्सद्देगिरी या प्रत्येक कथेत वेगवेगळ्या प्रकारच्या चित्रपटाची क्षमता आहे. तथापि, या पाचही व्यक्तिरेखांवर स्वतंत्र चित्रपट तयार करण्याच्या योजनेला अद्याप अधिकृत दुजोरा मिळालेला नाही. त्यामुळे या शक्यतांकडे सध्या चर्चेच्या स्वरूपातच पाहणे आवश्यक आहे.

भगवान श्रीरामांचे Hanuman परमभक्त हनुमान हे रामायणातील सर्वाधिक लोकप्रिय पात्रांपैकी एक आहेत. त्यांची अफाट शक्ती, बुद्धिमत्ता, निष्ठा आणि समर्पण यांमुळे त्यांचे व्यक्तिमत्त्व स्वतंत्र नायकाप्रमाणे प्रभावी ठरते. माता सीतेचा शोध घेण्यासाठी समुद्र ओलांडणे, लंकेत प्रवेश करणे आणि लक्ष्मणाचे प्राण वाचवण्यासाठी संजीवनी आणणे यांसारखे प्रसंग भव्य दृश्यांच्या माध्यमातून साकारता येऊ शकतात. हनुमानाच्या जीवनावर आधारित स्वतंत्र चित्रपटाची निर्मिती झाल्यास त्यामध्ये भक्ती, साहस, भावनिक प्रसंग आणि अॅक्शन यांचा सुरेख मिलाफ पाहायला मिळू शकतो.

रामायणातील जटायूचा प्रसंग तुलनेने मर्यादित असला, तरी त्याचे भावनिक आणि नैतिक महत्त्व मोठे आहे. रावण माता सीतेचे अपहरण करून तिला लंकेकडे घेऊन जात असताना जटायू त्याला रोखण्याचा प्रयत्न करतात. वृद्धावस्थेतही ते रावणाशी शौर्याने लढतात; मात्र या संघर्षात गंभीर जखमी होतात. अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याचे धैर्य, कर्तव्यनिष्ठा आणि त्याग यांचे प्रतीक म्हणून जटायूंची कथा महत्त्वाची मानली जाते. त्यांच्या व्यक्तिरेखेवर स्वतंत्र चित्रपट तयार झाल्यास त्यांचे जीवन, संघर्ष आणि रावणासोबतचा निर्णायक सामना अधिक सविस्तरपणे दाखवण्याची संधी मिळू शकते.

रामायणातील घटनांना निर्णायक वळण देणाऱ्या व्यक्तिरेखांमध्ये शूर्पणखेचाही समावेश होतो. पंचवटी येथे श्रीराम आणि लक्ष्मण यांच्याशी झालेली तिची भेट, त्यानंतर घडलेला प्रसंग आणि त्यातून निर्माण झालेल्या घटनांचा पुढील सीताहरण व राम-रावण युद्धाशी महत्त्वपूर्ण संबंध आहे. शूर्पणखेवर आधारित स्वतंत्र चित्रपटातून तिच्या व्यक्तिमत्त्वाचे विविध पैलू, तिच्या इच्छा, संताप आणि लंकेच्या राजघराण्याशी असलेले संबंध उलगडता येऊ शकतात. मात्र, अशी कथा साकारताना मूळ महाकाव्यातील घटनांचा संदर्भ आणि विविध रामायण परंपरांमधील वर्णने यांचा विचार करणे महत्त्वाचे ठरेल.

रावणाचा पुत्र इंद्रजित, Hanuman ज्याला मेघनाद या नावानेही ओळखले जाते, हा रामायणातील पराक्रमी योद्ध्यांपैकी एक आहे. युद्धातील त्याची रणनीती, मायावी शक्ती आणि युद्धकौशल्य यांमुळे त्याची व्यक्तिरेखा विशेष ठरते. इंद्रजितच्या कथेतून लंकेची लष्करी ताकद, रावणाच्या कुटुंबातील संबंध आणि श्रीरामांच्या सैन्यासोबत झालेल्या निर्णायक युद्धाचे विविध पैलू दाखवता येऊ शकतात. भव्य युद्धदृश्ये आणि अॅक्शनपटाच्या दृष्टीनेही ही व्यक्तिरेखा चित्रपट निर्मात्यांसाठी आकर्षक ठरू शकते.

अंगद हा वानरराज वालीचा पुत्र आणि सुग्रीवाचा पुतण्या होता. रामायणातील त्याची भूमिका केवळ पराक्रमी योद्ध्यापुरती मर्यादित नव्हती, तर तो कुशल दूत म्हणूनही ओळखला जातो. युद्धापूर्वी श्रीरामांचा निरोप घेऊन रावणाच्या दरबारात जाणे आणि तेथे निर्भयपणे आपली भूमिका मांडणे हा त्याच्या व्यक्तिमत्त्वातील महत्त्वाचा भाग आहे. अंगदाच्या कथेतून कौटुंबिक वारसा, निष्ठा, शौर्य आणि राजनैतिक कौशल्य यांचा वेध घेता येऊ शकतो. त्यामुळे त्याच्या व्यक्तिरेखेवर आधारित चित्रपटातून रामायणातील राजकीय आणि मुत्सद्दी पैलूंनाही अधिक विस्ताराने मांडण्याची संधी मिळू शकते.

या पाचही व्यक्तिरेखांवर स्वतंत्र चित्रपट तयार करण्याची संकल्पना प्रत्यक्षात आली, तर ‘रामायण’चे विश्व एका चित्रपटापुरते मर्यादित न राहता मोठ्या सिनेमॅटिक विश्वात विस्तारू शकते. त्यामुळे प्रेक्षकांना परिचित कथांकडे वेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहण्याची संधी मिळेल. मात्र, हनुमान, जटायू, शूर्पणखा, इंद्रजित आणि अंगद यांच्या कथांवर स्वतंत्र चित्रपट बनवण्याबाबत निर्मात्यांकडून अद्याप अधिकृत घोषणा झालेली नाही. त्यामुळे या संभाव्य चित्रपटांविषयी उत्सुकता असली, तरी प्रत्यक्ष निर्मितीची योजना निश्चित झाल्याचे समजणे घाईचे ठरेल. आता नितेश तिवारी यांच्या ‘रामायण’ चित्रपटातून या महाकाव्याचे कोणते पैलू समोर येतात आणि भविष्यात या व्यक्तिरेखांवर स्वतंत्र चित्रपट साकारले जातात का, याकडे प्रेक्षकांचे लक्ष लागले आहे.