भविष्यातील तंत्रज्ञानाच्या निर्मितीत भारताने जगाचे नेतृत्व करावे : पंतप्रधान मोदी

pm modi भविष्यातील तंत्रज्ञान स्वीकारण्यापुरते भारताने मर्यादित न राहता, नवकल्पनांच्या क्षेत्रात धाडसी पावले उचलावीत आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या निर्मितीत जागतिक नेतृत्व करावे, असे आवाहन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी मंगळवारी केले. विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि नवोन्मेष परिषदेला (ESTIC-2026) संबोधित करताना त्यांनी भारत विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात नवी दृष्टी व आत्मविश्वासासह वाटचाल करत असल्याचे सांगितले. भारतासह संपूर्ण जगाच्या वर्तमानातील आणि भविष्यातील गरजा लक्षात घेऊन नवे तंत्रज्ञान विकसित करणे आणि त्याला योग्य दिशा देणे, हे देशाचे उद्दिष्ट असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.

 

 

एकेकाळी जगात विकसित होणारे नवे तंत्रज्ञान काही वर्षांनंतर भारतात पोहोचत असे. त्यानंतर भारत ते स्वीकारत असे किंवा त्यात किरकोळ सुधारणा करून त्याचा वापर करत असे. मात्र, आता परिस्थिती बदलली असून, एकविसाव्या शतकातील भारत तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात स्वतंत्र विचारसरणी आणि नव्या आत्मविश्वासासह पुढे जात आहे, असे मोदी यांनी नमूद केले. भविष्यातील तंत्रज्ञान आत्मसात करण्याबरोबरच त्याच्या निर्मितीतही भारताने आघाडी घ्यावी, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.

कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (एआय) वाढत्या वापरामुळे नव्या संधी निर्माण होत असतानाच काही आव्हानांचाही सामना करावा लागत आहे, याकडे पंतप्रधानांनी लक्ष वेधले. एआयच्या मदतीने नियमितपणे आणि वारंवार करावी लागणारी कामे कमी वेळेत पूर्ण करता येतात. त्यामुळे उत्पादकता वाढवण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, या तंत्रज्ञानाचा वापर माणसाच्या स्वतंत्रपणे विचार करण्याच्या क्षमतेवर मर्यादा आणण्यासाठी नव्हे, तर ती अधिक विकसित करण्यासाठी झाला पाहिजे, असे त्यांनी स्पष्ट केले. तंत्रज्ञानामुळे मानवी विचारशक्ती, आकलनक्षमता आणि नवनवीन कल्पना मांडण्याची क्षमता अधिक समृद्ध व्हावी, यावर त्यांनी भर दिला.

एआयच्या प्रसारासोबतच सायबर सुरक्षेचे धोकेही वाढत असल्याबद्दल मोदी यांनी चिंता व्यक्त केली. हे धोके आर्थिक नेटवर्क आणि राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी गंभीर आव्हान ठरू शकतात, असा इशारा त्यांनी दिला. एआयच्या माध्यमातून निर्माण होणाऱ्या धोक्यांचा प्रभावीपणे मुकाबला करू शकतील, अशा सुरक्षा यंत्रणा आणि उपाय विकसित करण्याची आवश्यकता असल्याचे त्यांनी सांगितले. देशातील महत्त्वाच्या यंत्रणा आणि प्रणालींचे संरक्षण करण्यासाठी तंत्रज्ञान अधिक सक्षम बनवणे गरजेचे आहे. त्याचबरोबर तंत्रज्ञानाचा उपयोग मानवतेच्या कल्याणासाठी झाला पाहिजे, असेही त्यांनी अधोरेखित केले.

भारताला अधिक सामर्थ्यवान बनवण्यासोबतच मानवतेसमोरील विविध समस्यांचे निराकरण करण्यात योगदान देणारे तंत्रज्ञान विकसित करणे, हे देशाचे ध्येय असल्याचे पंतप्रधान म्हणाले. त्यामुळे संशोधन आणि नवोन्मेषाच्या क्षेत्रात केवळ तांत्रिक प्रगती साधणे पुरेसे नसून, त्या प्रगतीचा लाभ समाजाला आणि संपूर्ण मानवजातीला मिळेल, याचीही काळजी घेतली पाहिजे, असा संदेश त्यांनी दिला.

भारताची वैज्ञानिक परंपरा आणि ऐतिहासिक वारसा यांचाही मोदी यांनी आपल्या भाषणात उल्लेख केला. भारतीय संस्कृतीचा पाया ज्ञान, जिज्ञासा आणि शोधाच्या परंपरेवर उभा असल्याचे त्यांनी सांगितले. शून्याचा शोध, संख्या पद्धतीचा विकास आणि खगोलशास्त्रातील प्रगती ही भारताच्या प्राचीन वैज्ञानिक योगदानाची महत्त्वपूर्ण उदाहरणे आहेत, असे त्यांनी नमूद केले.

या समृद्ध वैज्ञानिक वारशातून प्रेरणा घेत भारताने आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात नवी झेप घ्यावी, असे आवाहन पंतप्रधानांनी केले. प्राचीन काळातील वैज्ञानिक उपलब्धींचा अभिमान बाळगताना वर्तमानातील संशोधन आणि भविष्यातील तंत्रज्ञाननिर्मितीवरही तितकेच लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. नव्या विचारांना प्रोत्साहन देत, संशोधनाला चालना देऊन आणि आत्मविश्वासाने पुढे जात भारताने विज्ञान व तंत्रज्ञानाच्या जागतिक प्रवासात नेतृत्वाची भूमिका बजावावी, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.