एल निनोचा धोका! भारतात ५५ हजार मृत्यूंचा अंदाज?

the-threat-of-el-nio २०२६ मध्ये सुपर एल निनोमुळे जगभरातील पर्जन्यमानात बदल होण्याची आणि तापमान वाढण्याची शक्यता आहे. या पार्श्वभूमीवर, क्लायमेट इम्पॅक्ट लॅबने 'एल निनो हीट मॉर्टॅलिटी ट्रॅकर' नावाचे एक नवीन साधन विकसित केले आहे. हे साधन एल निनोच्या उष्णतेमुळे मानवाला असलेल्या धोक्याचे मोजमाप करते. हा ट्रॅकर मासिक माहिती पुरवतो, ज्यामध्ये पुढील ६ महिन्यांतील संभाव्य मृत्यूंच्या अंदाजांचा समावेश आहे. जूनमध्ये एल निनो सुरू झाल्यापासून उष्णतेमुळे झालेल्या मृत्यूंची संख्या हे साधन पुरवते. जगभरातील राज्यांकडून माहिती पुरवून, हे साधन निधी पुरवणाऱ्यांना आणि कार्यकर्त्यांना सर्वाधिक प्रभावित क्षेत्रांविषयी माहिती देते. यामुळे संसाधनांची सर्वाधिक गरज कुठे आहे आणि कुठे जीव वाचवता येतील हे ओळखणे सोपे होते.

या ट्रॅकरमध्ये आता मार्चपर्यंतची माहिती समाविष्ट आहे. या अभ्यासानुसार, एल निनोमुळे होणाऱ्या वाढत्या उष्णतेमुळे एकूण अंदाजे ८,५७,००० मृत्यू होऊ शकतात, त्यापैकी अंदाजे ३,७३,००० मृत्यू पुढील सहा महिन्यांत होण्याची शक्यता आहे. क्लायमेट इम्पॅक्ट लॅबचे सह-संस्थापक आणि शिकागो विद्यापीठातील अर्थशास्त्राचे मिल्टन फ्रीडमन डिस्टिंग्विश्ड सर्व्हिस प्रोफेसर, मायकल ग्रीनस्टोन म्हणाले, "आमचे संशोधन एका महत्त्वाच्या प्रश्नाचे उत्तर देण्यासाठी नवीन पूर्वानुमान क्षमतांचा वापर करते: तीव्र उष्णतेमुळे लोकांचा मृत्यू होण्याची सर्वाधिक शक्यता कुठे आहे?"

ते पुढे म्हणाले की, तीव्र उष्णतेच्या प्राणघातक परिणामांचा अंदाज लावणे हे एक मोठे पाऊल आहे. याचा अर्थ असा की, लोकांना सर्वाधिक धोका कुठे आहे हे आपण ओळखू शकतो आणि जीवितहानी होण्यापूर्वी आवश्यक ती कारवाई करू शकतो. ते पुढे म्हणाले की, हा ट्रॅकर आपण आज अनुभवत असलेल्या सुपर एल निनोबद्दल माहिती देतो.

त्यांनी स्पष्ट केले की, एल निनोच्या उष्णतेमुळे सर्वाधिक मृत्यू विकसनशील देशांमध्ये होतील. पुढील सहा महिन्यांच्या (ऑक्टोबर-मार्च) ताज्या आकडेवारीनुसार, एल निनोच्या उष्णतेच्या लाटांमुळे नायजेरियामध्ये सर्वाधिक मृत्यू होण्याची शक्यता आहे, या सहा महिन्यांत अंदाजे ५६,००० मृत्यू अपेक्षित आहेत. त्यानंतर भारताचा क्रमांक लागतो, जिथे उष्णतेच्या लाटांमुळे अंदाजे ५५,००० मृत्यू होतील, त्यापैकी बहुतेक मृत्यू मार्च महिन्यात होण्याचा अंदाज आहे.

आग्नेय आशिया हे एक प्रमुख हॉटस्पॉट राहिले आहे. इंडोनेशियामध्ये एल निनोच्या उष्णतेच्या लाटांमुळे अंदाजे २९,००० मृत्यू होण्याचा अंदाज आहे, तर ब्राझीलमध्येही सरासरीपेक्षा जास्त मासिक उष्णतेच्या लाटांमुळे होणारे मृत्यू अपेक्षित आहेत. एल निनो संपेपर्यंत प्रयोगशाळा दर महिन्याला ट्रॅकर अद्ययावत करेल आणि उष्णतेमुळे होणाऱ्या मृत्यूंचा धोका कसा बदलत आहे यावर लक्ष ठेवणे सुरू ठेवेल.