नागपट्टिनमच्या उत्खननात नटराज-शिवकामीच्या मूर्ती

तमिळनाडूतील नागपट्टिनम येथे सुरू असलेल्या पुरातत्त्वीय उत्खननात चोल साम्राज्याच्या काळातील दोन वैशिष्ट्यपूर्ण कांस्य मूर्ती सापडल्या आहेत. यामध्ये भगवान नटराज यांची आनंद तांडव मुद्रेतील प्रतिमा आणि देवी शिवकामी अम्मन यांच्या सुंदर मूर्तीचा समावेश आहे. राज्याचे मंत्री ए. राजमोहन यांनी या शोधाची माहिती दिली. त्यांच्या माहितीनुसार, ३ ऑगस्टपासून सुरू असलेल्या उत्खननादरम्यान जमिनीच्या सुमारे एक मीटर खोलीवर या दोन्ही मूर्ती त्यांच्या पीठांसह आढळल्या. या शोधामुळे नागपट्टिनमचा प्राचीन इतिहास आणि चोलकालीन सांस्कृतिक वारशावर नवा प्रकाश पडण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

 

 

 

 

तमिळ विकासमंत्री राजमोहन यांनी शुक्रवारी समाजमाध्यमांवर या मूर्तींची छायाचित्रे प्रसिद्ध केली. तमिळनाडू सरकारच्या पुरातत्त्व विभागाच्या देखरेखीखाली हे उत्खनन सुरू असून, त्यातून तमिळ समाजाची प्राचीनता आणि ऐतिहासिक महत्त्व अधोरेखित करणारे पुरावे मिळत असल्याचे त्यांनी सांगितले. भगवान नटराज यांची उभी प्रतिमा ११० सेंटीमीटर उंच आणि १०० सेंटीमीटर रुंद आहे. चार हात असलेल्या या मूर्तीमध्ये भगवान नटराज यांची पारंपरिक आनंद तांडव मुद्रा साकारण्यात आली आहे. तर देवी शिवकामी यांची प्रतिमा ८२ सेंटीमीटर उंच आणि २३ सेंटीमीटर रुंद असून, दोन हात असलेल्या देवीला तीन वळणांच्या पारंपरिक त्रिभंग मुद्रेत कोरण्यात आले आहे. मुख्यमंत्री यांच्या नेतृत्वाखाली तमिळनाडूचा प्राचीन इतिहास, संस्कृती आणि वारसा उलगडणारे संशोधन अधिक प्रभावीपणे सुरू असल्याचेही राजमोहन यांनी नमूद केले.

 

 

मूर्तींची शारीरिक रचना, प्रतीकात्मक वैशिष्ट्ये, त्यावरील सजावटीचे कोरीवकाम आणि पीठांची शैली यांचा प्राथमिक अभ्यास केल्यानंतर तज्ज्ञांनी त्या इ.स.च्या १२व्या शतकातील, म्हणजेच उत्तर चोलकालीन असल्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. या कलाकृतींमधून चोल राजवटीच्या काळात नागपट्टिनममध्ये प्रचलित असलेल्या धार्मिक परंपरा, धातूच्या मूर्ती तयार करण्याचे तंत्र आणि सागरी व्यापाराच्या काळातील शिल्पकलेच्या शैलीविषयी महत्त्वपूर्ण माहिती मिळू शकते, असे एका अधिकाऱ्याने सांगितले. जमिनीखाली दडलेल्या विविध धातूंच्या प्राचीन ठेव्यांमुळे नागपट्टिनमला पुरातत्त्वीय इतिहासात विशेष स्थान असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.