मुंबई
ashок saraf नाना पाटेकर यांच्या निधनाने मनोरंजनविश्वाला मोठा धक्का बसला असतानाच त्यांच्या अभिनयाइतकीच त्यांची माणुसकी, धाडसी वृत्ती आणि प्रसंगावधान यांचीही चर्चा होत आहे. ज्येष्ठ अभिनेते अशोक सराफ यांनी आपल्या आत्मचरित्रात नाना पाटेकर यांच्याशी संबंधित एक थरारक प्रसंग सांगितला आहे. ‘हमीदाबाईंची कोठी’ या गाजलेल्या नाटकाच्या प्रयोगादरम्यान संतप्त जमावापासून अशोक सराफ यांना वाचवण्यासाठी नाना पाटेकर यांनी अक्षरशः स्वतःचा जीव धोक्यात घातला होता.
‘हमीदाबाईंची कोठी’ हे अशोक सराफ यांच्या रंगभूमीवरील महत्त्वाच्या नाटकांपैकी एक मानले जाते. या नाटकात नाना पाटेकर यांच्यासह अशोक सराफ, नीना कुळकर्णी, भारती आचरेकर आणि प्रदीप वेलणकर यांसारखे कलाकार भूमिका साकारत होते. एका गावात या नाटकाचा प्रयोग आयोजित करण्यात आला होता. मात्र तेथे थिएटरची व्यवस्था उपलब्ध नसल्याने एका मिलमध्ये तात्पुरता रंगमंच उभारण्यात आला होता.
प्रयोग सुरू झाल्यानंतर काही वेळातच अडचणी निर्माण झाल्या. नाटकाच्या स्वरूपानुसार कलाकारांना खाली बसून संवाद सादर करावे लागत होते. मात्र तात्पुरत्या रंगमंचाची उंची आणि एकूण व्यवस्था योग्य नसल्यामुळे मागील रांगांमध्ये बसलेल्या प्रेक्षकांना कलाकार दिसत नव्हते. त्यामुळे प्रेक्षकांमध्ये नाराजी वाढू लागली आणि अखेर प्रयोग थांबवण्याची वेळ आली.
प्रेक्षकांना नाटक उभे राहून सादर केले जावे, अशी अपेक्षा होती. मात्र नाटकाच्या मांडणीमुळे ते शक्य नव्हते. या मुद्द्यावरून वाद वाढत गेला आणि परिस्थिती हळूहळू नियंत्रणाबाहेर जाऊ लागली. संतप्त प्रेक्षकांनी गोंधळ घालण्यास सुरुवात केली. खुर्च्यांची तोडफोड झाली, ट्युबलाइट्स फोडण्यात आले, तर नाटकाच्या ड्रायव्हरलाही मारहाण करण्यात आली. काही जण थेट रंगमंचाच्या दिशेने पुढे सरकू लागले.
या गोंधळात नाना पाटेकर यांनी मात्र प्रसंगावधान गमावले नाही. त्या काळात अशोक सराफ हे अत्यंत लोकप्रिय कलाकार असल्याने संतप्त जमावाचा पहिला रोख त्यांच्याकडे वळू शकतो, हे नानांच्या लक्षात आले. त्यांनी क्षणाचाही विलंब न करता अशोक सराफ यांना मागच्या बाजूने बाहेर काढले. त्यानंतर दोघांनी अंधारातून आणि चिखलातून धावत मुख्य रस्त्यापर्यंत मजल मारली.
मुख्य रस्त्यावर त्यांना एक रिक्षा मिळाली. मात्र रिक्षाचालक वयस्कर असल्याचे लक्षात आल्यानंतर नानांनी त्याला मागे बसवले आणि स्वतः रिक्षा चालवत अशोक सराफ यांना सुरक्षित ठिकाणी नेले. त्यांना रेस्ट हाऊसमध्ये सुरक्षित पोहोचवल्यानंतर नाना पुन्हा त्या ठिकाणी परतले. तेथे अडकलेल्या इतर कलाकारांना बाहेर काढण्यासाठीही त्यांनी मदत केली.
या घटनेची आठवण ashок saraf सांगताना अशोक सराफ यांनी नाना पाटेकर नसते तर त्या रात्री आपल्यासोबत अतिशय गंभीर घटना घडली असती, अशी भावना व्यक्त केली होती. त्यांच्या या आठवणीमधून नाना पाटेकर यांचा धाडसी स्वभाव, संकटाच्या क्षणी निर्णय घेण्याची क्षमता आणि आपल्या सहकाऱ्यांसाठी कोणत्याही परिस्थितीत उभे राहण्याची वृत्ती अधोरेखित होते. रंगभूमीवरील त्या रात्रीचा हा प्रसंग नाना पाटेकर आणि अशोक सराफ यांच्या मैत्रीतील एक अविस्मरणीय अध्याय ठरला.