शेतकऱ्यांचा आधारवड हरपला!

nana patekar ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या आकस्मिक निधनाने महाराष्ट्रातील असंख्य चाहत्यांना मोठा धक्का बसला आहे. गुरुवार, ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पहाटे ५ वाजून २० मिनिटांनी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाने केवळ चित्रपटसृष्टीतील एक दिग्गज कलाकार हरपला नाही, तर सामाजिक बांधिलकी जपणारा आणि शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांसाठी प्रत्यक्ष मैदानात उतरलेला आधारवडही हरपल्याची भावना व्यक्त होत आहे. विशेषतः विदर्भ आणि मराठवाड्यातील शेतकरी कुटुंबांसाठी नाना पाटेकर यांचे योगदान कायम स्मरणात राहणार आहे.

 

 

नाना पाटेकर यांचे व्यक्तिमत्त्व केवळ अभिनयापुरते मर्यादित नव्हते. सामाजिक प्रश्नांविषयी असलेली त्यांची संवेदनशीलता त्यांच्या विविध उपक्रमांतून सातत्याने दिसून आली. २०१४-१५च्या काळात मराठवाडा आणि विदर्भ दुष्काळाच्या भीषण संकटातून जात होते. पाण्याची टंचाई, शेतीचे नुकसान आणि वाढत्या शेतकरी आत्महत्यांमुळे महाराष्ट्राचे समाजमन अस्वस्थ झाले होते. या परिस्थितीने नाना पाटेकर यांनाही अंतर्मुख केले. त्यातूनच अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांच्या साथीने शेतकऱ्यांसाठी काम करण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला.

सप्टेंबर २०१५मध्ये नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांच्या नावातील आद्याक्षरांवरून ‘नाम फाऊंडेशन’ची स्थापना झाली. दुष्काळाने उद्ध्वस्त झालेल्या शेतकरी कुटुंबांना मदतीचा हात देण्यापासून सुरू झालेली ही चळवळ पुढे अनेक व्यापक उपक्रमांपर्यंत पोहोचली. आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्यांच्या विधवा आणि त्यांच्या मुलांच्या मदतीसाठी संस्थेने काम केले. मात्र, ‘नाम’चे कार्य केवळ आर्थिक मदतीपुरते मर्यादित राहिले नाही.

पाणी संवर्धन, ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’, जलव्यवस्थापन, शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन, विविध जलप्रकल्पांची उभारणी आणि त्यासाठी आवश्यक कामे यावर ‘नाम’ने भर दिला. ग्रामीण भागातील महिलांना स्वावलंबी करण्यासाठी तसेच मुलांना चांगले शिक्षण मिळावे यासाठीही संस्थेने उपक्रम राबवले. त्यामुळे ‘नाम फाऊंडेशन’ ही केवळ मदत करणारी संस्था न राहता हळूहळू एका व्यापक सामाजिक चळवळीचे रूप घेत गेली.

या काळात नाना पाटेकर nana patekar  यांनी स्वतः मराठवाड्यातील विविध भागांना भेटी दिल्या. विदर्भातील यवतमाळमध्येही त्यांनी जाऊन शेतकऱ्यांची परिस्थिती जाणून घेतली. विविध मुलाखतींमधून त्यांनी ग्रामीण महाराष्ट्रातील विदारक वास्तव देशासमोर मांडले आणि शेतकऱ्यांना मदतीचा हात देण्याचे आवाहन केले. प्रसिद्धीच्या झोतात असतानाही त्यांनी सामाजिक प्रश्नांकडे पाठ फिरवली नाही, याचे विशेष कौतुक झाले.

 

 

 

 

 

 

‘नाम फाऊंडेशन’च्या संकेतस्थळावर उपलब्ध माहितीनुसार, संस्थेने आतापर्यंत ७७ लाख १७ हजार शेतकऱ्यांना मदत केल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तसेच ५० हजार ९०८ कुटुंबांना मदत करण्यात आली असून, वीरगती प्राप्त लष्करी जवानांच्या १०२ कुटुंबांनाही आर्थिक मदत देण्यात आली आहे. फाऊंडेशनने ४,९५७ विधवांना मदतीचा हात दिला असून राज्यातील २,१८७ गावांपर्यंत संस्थेचे काम पोहोचल्याचे संकेतस्थळावर नमूद आहे. या उपक्रमांमुळे १ कोटी २७ लाख २३ हजार १२६ लोकांना पाण्याची सुविधा उपलब्ध होण्यास मदत झाल्याचाही दावा करण्यात आला आहे.

आजही महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागासमोर पाणीटंचाई आणि दुष्काळाचे संकट उभे असल्याचे चित्र आहे. सुपर अल निनोच्या परिणामांमुळे राज्यात दुष्काळाची तीव्रता वाढल्याचे नमूद केले जात असून, ऐन हिवाळ्यातच अनेक ठिकाणी पाणवठे आटण्यास सुरुवात झाली आहे. राज्यातील जवळपास सर्वच तालुक्यांना दुष्काळाच्या झळा बसत असल्याच्या पार्श्वभूमीवर नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांनी उभ्या केलेल्या ‘नाम’ चळवळीची आठवण पुन्हा एकदा होत आहे.

मात्र, अशा कठीण काळातच नाना पाटेकर यांचे निधन झाल्याने विदर्भ आणि मराठवाड्यातील अनेक कुटुंबांना आपल्या मदतीला धावून येणारा एक संवेदनशील आवाज हरपल्याची भावना आहे. अभिनयाच्या पडद्यावर आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण करणाऱ्या नानांनी सामाजिक कार्याच्या माध्यमातूनही असंख्य जीवनांना स्पर्श केला. त्यामुळे त्यांचे निधन ही केवळ कलाविश्वाची हानी नसून, शेतकरी आणि ग्रामीण समाजासाठी काम करणाऱ्या एका संवेदनशील व्यक्तिमत्त्वाची मोठी पोकळी निर्माण करणारी घटना ठरली आहे.