एल निनोचा भारताला धोका; WHO चा आरोग्य संकटाचा इशारा

el-nio-poses-a-threat-to-india आगामी काळात एल निनोच्या प्रभावामुळे भारतासह जगातील अनेक देशांना हवामानासोबतच आरोग्यविषयक आव्हानांचा सामना करावा लागू शकतो. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) संभाव्य धोक्याची गंभीर दखल घेत जागतिक आपत्कालीन प्रतिसादाची पातळी सर्वोच्च म्हणजेच ग्रेड-३ पर्यंत वाढवली आहे. २ नोव्हेंबर रोजी प्रसिद्ध केलेल्या विशेष कृती आराखड्यात ऑक्टोबर २०२६ ते सप्टेंबर २०२७ या कालावधीत एल निनोमुळे अनेक भागांमध्ये आरोग्यविषयक समस्या वाढण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.

 

 

WHO च्या ५ सप्टेंबर २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या जागतिक आरोग्य जोखीम मूल्यांकन अहवालात भारताचा उच्च किंवा अतिउच्च आरोग्य जोखीम असलेल्या देशांच्या यादीत समावेश करण्यात आला आहे. दक्षिण आशियातील बहुतांश भागांमध्ये सरासरीपेक्षा अधिक तापमान आणि कमी पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. यामुळे भारतात उष्णतेच्या लाटा, पाणीटंचाई, संसर्गजन्य आजार, कुपोषण आणि आरोग्य यंत्रणेवरील ताण वाढू शकतो.

 

एल निनो ही प्रशांत महासागराच्या मध्य आणि पूर्वेकडील उष्णकटिबंधीय भागात समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान असामान्यपणे वाढण्याची नैसर्गिक हवामान प्रक्रिया आहे. या बदलाचा परिणाम जगभरातील तापमान आणि पावसाच्या चक्रावर होतो. काही प्रदेशांमध्ये दुष्काळ आणि तीव्र उष्णता जाणवू शकते, तर काही ठिकाणी अतिवृष्टी आणि पूरस्थिती निर्माण होऊ शकते. या बदलांमुळे थेट आजार होत नसले, तरी पर्यावरणातील बदलांमुळे विविध संसर्ग आणि उष्णतेशी संबंधित आजारांचा धोका वाढतो.

 

WHO च्या नियोजनानुसार, ऑक्टोबर २०२६ ते सप्टेंबर २०२७ या कालावधीत ग्रेड-३ स्तरावर जागतिक प्रतिसाद दिला जाणार आहे. सुरुवातीच्या सहा महिन्यांसाठी म्हणजेच ऑक्टोबर २०२६ ते मार्च २०२७ या काळात सुमारे ३५ दशलक्ष अमेरिकी डॉलरच्या संसाधनांची आवश्यकता असल्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. रोगांचे निरीक्षण, लवकर निदान, प्रतिबंधात्मक उपाय आणि आरोग्यसेवांमधील समन्वय यावर विशेष भर दिला जाणार आहे.