नवी देल्ली,
jensen-huang-case-sparks-discussion गुप्तहेरगिरीच्या जगात केवळ तंत्रज्ञान किंवा गुप्त कागदपत्रांचाच वापर केला जात नाही, तर अनेकदा वैयक्तिक संबंधांचाही शस्त्र म्हणून उपयोग केला जातो. एखाद्या प्रभावशाली व्यक्तीशी मैत्री किंवा प्रेमसंबंध निर्माण करून त्याच्याकडून महत्त्वाची माहिती मिळवण्याच्या या पद्धतीला 'हनीट्रॅप' असे म्हटले जाते. एनव्हिडियाचे प्रमुख जेन्सन हुआंग आणि त्यांच्याशी कथित संबंध असलेल्या ॲलिस हुआंग यांच्या प्रकरणामुळे हा शब्द पुन्हा चर्चेत आला आहे. ॲलिस यांचे चिनी गुप्तचर यंत्रणांशी संबंध असल्याचा अमेरिकेतील काही अधिकाऱ्यांना संशय आहे. मात्र, या आरोपांना अद्याप ठोस पुरावा मिळालेला नाही.
हनीट्रॅप म्हणजे नेमके काय?
'हनी' म्हणजे मध किंवा गोडवा, तर 'ट्रॅप' म्हणजे सापळा. या दोन शब्दांपासून तयार झालेल्या हनीट्रॅपचा वापर गुप्तचर क्षेत्रात एखाद्या व्यक्तीला भावनिक किंवा शारीरिक जवळिकीच्या माध्यमातून आपल्या जाळ्यात ओढण्यासाठी केला जातो. सुरुवातीला मैत्री, प्रेम किंवा आकर्षणातून संबंध निर्माण केले जातात. त्यानंतर संबंधित व्यक्तीकडून गोपनीय माहिती मिळवणे, तिच्यावर दबाव आणणे किंवा ब्लॅकमेल करणे असे उद्देश साध्य केले जाऊ शकतात. ही पद्धत केवळ महिलांकडून पुरुषांना लक्ष्य करण्यापुरती मर्यादित नसून पुरुष गुप्तहेरांचाही अशाच प्रकारे वापर केला जातो.
कशी झाली या पद्धतीची सुरुवात?
दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळापर्यंत प्रेमसंबंध आणि लैंगिक जवळिकीचा वापर गुप्त माहिती मिळवण्यासाठी अधिक संघटित पद्धतीने होऊ लागला होता. विसाव्या शतकात ब्रिटनमध्ये घडलेल्या एका मोठ्या राजकीय घोटाळ्यात लैंगिक संबंध, राजकारण आणि हेरगिरी यांचा संबंध उघड झाला होता. या प्रकरणाचा तत्कालीन पंतप्रधान हॅरोल्ड मॅकमिलन यांच्या कंझर्व्हेटिव्ह सरकारलाही मोठा फटका बसला.
काळानुसार तंत्रज्ञानाचा विकास झाल्याने हनीट्रॅपचे स्वरूपही बदलले. इंटरनेटच्या माध्यमातून बनावट ओळख, खोटी छायाचित्रे आणि आकर्षक प्रोफाइल तयार करून लक्ष्य व्यक्तीशी संपर्क साधला जाऊ लागला. खासगी संभाषणे आणि छायाचित्रे मिळवून त्यांचा पुढे ब्लॅकमेलसाठी वापर करण्याची शक्यताही वाढली आहे.
जेन्सन हुआंग प्रकरण नेमके काय आहे?
१९९३ मध्ये एनव्हिडियाची सह-स्थापना करणारे जेन्सन हुआंग हे कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रातील प्रभावशाली व्यक्तिमत्त्व आहेत. त्यांच्या कंपनीचे प्रगत एआय प्रोसेसर जगभरातील तंत्रज्ञान उद्योगासाठी महत्त्वाचे मानले जातात. विशेषतः अमेरिका आणि चीन यांच्यातील तंत्रज्ञानविषयक स्पर्धेमुळे एनव्हिडियाचे महत्त्व अधिक वाढले आहे.
हुआंग यांचे ॲलिस हुआंग नावाच्या महिलेसोबत कथित विवाहबाह्य संबंध असल्याच्या वृत्तानंतर हा वाद निर्माण झाला. ॲलिस या सिंगापूरस्थित मेगास्पीड इंटरनॅशनल कंपनीच्या माजी कार्यकारी अधिकारी आहेत. या कंपनीचे एनव्हिडियासोबत व्यावसायिक संबंध होते. अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणांना ॲलिस यांचे चीनशी संबंधित काही संशयास्पद संबंध असल्याची माहिती मिळाल्याचे वृत्त आहे.
अमेरिकेच्या निर्यात निर्बंधांचे उल्लंघन करून एनव्हिडियाच्या प्रगत एआय चिप्स चीनमधील कंपन्यांपर्यंत पोहोचवल्या जात होत्या का, याची चौकशी सुरू असताना ॲलिस यांच्या व्यावसायिक व्यवहारांची आणि हुआंग यांच्याशी असलेल्या संबंधांचीही चर्चा सुरू झाली. मात्र, ॲलिस यांनी चीनसाठी हेरगिरी केल्याचे किंवा जेन्सन हुआंग यांना जाणीवपूर्वक हनीट्रॅपमध्ये अडकवण्यात आल्याचे अद्याप सिद्ध झालेले नाही. तसेच एनव्हिडियाची गोपनीय माहिती चिनी गुप्तचर यंत्रणांपर्यंत पोहोचल्याचा कोणताही सार्वजनिक पुरावा समोर आलेला नाही.
अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणांमध्ये मतभेद
सीएनएनच्या वृत्तानुसार, अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणांना ॲलिस हुआंग या चीनच्या राज्य सुरक्षा मंत्रालयासाठी (एमएसएस) काम करत असल्याचा ठोस पुरावा अद्याप मिळालेला नाही. जेन्सन हुआंग किंवा अमेरिकेतील वरिष्ठ धोरणकर्त्यांकडून माहिती मिळवण्यासाठी त्यांचा वापर करण्यात आला होता, हेही स्पष्ट झालेले नाही.
राष्ट्रीय गुप्तचर संचालक कार्यालय आणि सीआयएच्या अधिकाऱ्यांमध्ये या प्रकरणातील उपलब्ध माहितीच्या अर्थाबाबत मतभेद असल्याचे वृत्त आहे. दुसरीकडे, ट्रम्प प्रशासनातील काही अधिकाऱ्यांना ॲलिस यांचे व्यावसायिक संबंध, एनव्हिडियाच्या वरिष्ठ नेतृत्वापर्यंत असलेली पोहोच आणि राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्याशी असलेले कथित जवळचे संबंध यामुळे राष्ट्रीय सुरक्षेचा धोका निर्माण होण्याची शक्यता वाटते.
कोण आहेत ॲलिस हुआंग?
ॲलिस हुआंग यांचा जेन्सन हुआंग यांच्याशी कोणताही कौटुंबिक संबंध नाही. त्यांनी यापूर्वी चीनच्या सरकारी दूरचित्रवाणीवर पत्रकार म्हणून काम केले होते. त्यानंतर सिंगापूरमधील मेगास्पीड इंटरनॅशनल कंपनीत त्यांनी कार्यकारी पद सांभाळले. ही कंपनी एनव्हिडियाच्या प्रगत सेमीकंडक्टर चिप्सच्या प्रमुख खरेदीदारांपैकी एक असल्याचे सांगितले जाते.
व्यवसायातील त्यांचा अचानक झालेला प्रवेश आणि कंपनीची मोठी खरेदी क्षमता यामुळे अमेरिकेच्या एफबीआयचे लक्ष त्यांच्याकडे गेले. मेगास्पीडकडून अमेरिकेच्या निर्बंधांखाली असलेल्या एआय चिप्स चीनला पाठवल्या गेल्याच्या संशयावरून २०२४ पर्यंत अमेरिकेच्या न्याय आणि वाणिज्य विभागांकडून चौकशी सुरू असल्याचे वृत्त आहे.
एनव्हिडियाच्या नेतृत्वावरही प्रश्नचिन्ह
जेन्सन हुआंग यांनी पत्नीशी बेवफाई केल्याची कबुली दिल्याच्या वृत्तानंतर या प्रकरणाला अधिक गंभीर वळण मिळाले. त्यानंतर एनव्हिडियाच्या कर्मचाऱ्यांसोबतही त्यांच्या संबंधांबाबत आरोप करण्यात आले. या घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर त्यांनी या आठवड्यात कंपनीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी पदाचा राजीनामा दिल्याचे वृत्त आहे. एनव्हिडियाच्या संचालक मंडळाने या प्रकरणाची स्वतंत्र चौकशी सुरू केली असून, संभाव्य हितसंबंधांचा संघर्ष आणि परदेशी गुप्तचर यंत्रणांशी संबंधित बाबींची तपासणी करण्यासाठी 'वॅचटेल, लिप्टन, रोझेन अँड कॅट्झ' या कायदेशीर संस्थेची नियुक्ती केली आहे.
अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी गुप्तचर विभागाच्या एका निवेदनातून हुआंग यांच्या संबंधांबाबत इशारा दिला होता. तसेच मे महिन्यात राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या दौऱ्यादरम्यान त्यांना या विषयाची माहिती देण्यात आल्याचेही वृत्त आहे. या वादामुळे भागधारकांकडून खटला दाखल झाल्याचे आणि एनव्हिडियाच्या पुढील नेतृत्वाबाबत प्रश्न निर्माण झाल्याचे सांगितले जात आहे. एकूणच, हनीट्रॅपच्या माध्यमातून प्रभावशाली व्यक्तींकडून गोपनीय माहिती मिळवण्याची शक्यता पुन्हा चर्चेत आली आहे. मात्र, जेन्सन हुआंग आणि ॲलिस हुआंग यांच्याशी संबंधित प्रकरणात हेरगिरीचे आरोप अद्याप सिद्ध झालेले नसल्याने या दाव्यांकडे संशय आणि उपलब्ध पुरावे या दोन्ही दृष्टिकोनातून पाहणे महत्त्वाचे आहे.