दिल्लीतील प्रदूषणात घट; GRAP-3 चे निर्बंध हटवले

    दिनांक :17-Nov-2026
Total Views |
नवी दिल्ली,
decrease-in-delhis-pollution दिल्ली-एनसीआरमधील हवेच्या गुणवत्तेत सुधारणा झाल्याने वायू गुणवत्ता व्यवस्थापन आयोगाने (CAQM) GRAP-3 अंतर्गत लागू असलेले निर्बंध मागे घेण्याचा निर्णय घेतला आहे. मंगळवारी दिल्लीचा हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) २०४ वर आल्याने हा निर्णय घेण्यात आला. मात्र, प्रदूषण नियंत्रणासाठी GRAP-1 आणि GRAP-2 अंतर्गत लागू असलेले नियम कायम ठेवण्यात आले आहेत.

decrease-in-delhis-pollution
 
 
दिल्ली-एनसीआरमधील वातावरणात प्रदूषकांचे विखुरणे सुलभ झाल्याने हवेतील प्रदूषणाची तीव्रता कमी झाली आहे. त्यामुळे GRAP उपसमितीने तिसऱ्या टप्प्यातील निर्बंध हटवण्यास मंजुरी दिली. यासोबतच ३० ऑक्टोबर २०२६ रोजी जारी करण्यात आलेल्या आदेशातील उपाययोजनाही पुढे सुरू राहणार आहेत.
 
GRAP-3 लागू असताना बांधकाम क्षेत्रावर विविध निर्बंध घालण्यात आले होते. अनावश्यक बांधकाम कामांना बंदी घालण्यात आली होती. तसेच इयत्ता पाचवीपर्यंतच्या विद्यार्थ्यांसाठी प्रत्यक्ष आणि ऑनलाइन अशा दोन्ही पद्धतीने शिक्षणाची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली होती. याशिवाय दिल्ली आणि एनसीआरमध्ये बीएस-३ पेट्रोल तसेच बीएस-४ डिझेल चारचाकी वाहनांच्या वापरावर बंदी होती. बीएस-४ किंवा त्यापेक्षा जुन्या श्रेणीतील अनावश्यक डिझेल मध्यम मालवाहू वाहनांनाही दिल्लीत प्रवेश करण्यास मनाई करण्यात आली होती.
 
GRAP-3 हटवण्यात आला असला तरी प्रदूषण रोखण्यासाठी काही महत्त्वाचे निर्बंध कायम राहणार आहेत. रुग्णालये, रेल्वे स्थानके, विमानतळ आणि आपत्कालीन सेवांना वगळून एनसीआरमध्ये डिझेल जनरेटरच्या वापरावर बंदी कायम असेल. त्याऐवजी गॅस, पीएनजी, एलपीजी किंवा बायोगॅसवर चालणाऱ्या जनरेटरचा वापर करता येईल. हॉटेल, ढाबे आणि रेस्टॉरंटमधील तंदूरसाठी कोळसा व लाकडाचा वापर करण्यासही मनाई असेल. याठिकाणी केवळ गॅस किंवा इलेक्ट्रिक तंदूर वापरण्याची परवानगी राहील.
 
याशिवाय उघड्यावर घनकचरा, सुकलेली पाने आणि प्लास्टिक जाळण्यास बंदी कायम ठेवण्यात आली आहे. या नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाई केली जाणार आहे. दरम्यान, दिल्ली-एनसीआरमध्ये नुकत्याच झालेल्या हलक्या पावसामुळे आणि वाऱ्याचा वेग वाढल्यामुळे प्रदूषकांचे प्रमाण कमी होण्यास मदत झाली. परिणामी हवेच्या गुणवत्तेत सुधारणा झाली आहे. मात्र, आगामी काळात थंडीचा कडाका वाढल्यास आणि तापमानात घट झाल्यास प्रदूषण पुन्हा वाढण्याची शक्यता हवामानशास्त्रज्ञांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे सध्या हवेची गुणवत्ता सुधारली असली तरी नागरिकांना प्रदूषणाबाबत सतर्क राहावे लागणार आहे.