५ नोव्हेंबरला वसुबारस; सायंकाळी ५:३३ पासून पूजनाचा शुभकाळ
Total Views |
Vasubaras on November 5th दिवाळीच्या मंगलमय पर्वाची सुरुवात वसुबारस या सणाने होणार आहे. यंदा गुरुवार, ५ नोव्हेंबर २०२६ रोजी वसुबारस साजरी केली जाणार आहे. या दिवशी सवत्स गाईची म्हणजेच वासरासह गाईची पूजा करण्याची परंपरा आहे. हिंदू धर्मात गायीला मातृत्व, पोषण, समृद्धी आणि कृषी संस्कृतीचे प्रतीक मानले जाते. देशातील विविध भागांत हा सण ‘गोवत्स द्वादशी’, ‘बछ बारस’ आणि ‘नंदिनी व्रत’ या नावांनीही ओळखला जातो. पंचांगानुसार, द्वादशी तिथीची सुरुवात ५ नोव्हेंबर रोजी सकाळी १० वाजून ३५ मिनिटांनी होणार असून, ६ नोव्हेंबर रोजी सकाळी १० वाजून ३० मिनिटांनी तिथी समाप्त होईल. वसुबारस पूजनासाठी सायंकाळी ५ वाजून ३३ मिनिटांपासून रात्री ८ वाजून १० मिनिटांपर्यंत शुभ मुहूर्त देण्यात आला आहे.
वसुबारसशी संबंधित एक पौराणिक कथा भगवान शिव, देवी पार्वती आणि भगवान कार्तिकेय यांच्याशी जोडलेली आहे. आख्यायिकेनुसार, सत्ययुगात अनेक ऋषी-मुनी महर्षी भृगू यांच्या आश्रमात भगवान शिवाच्या दर्शनासाठी तपश्चर्या करीत होते. त्यांच्या तपश्चर्येवर प्रसन्न होऊन भगवान शिवाने त्यांची परीक्षा घेण्याचे ठरवले. त्यासाठी त्यांनी वृद्ध ब्राह्मणाचे रूप धारण केले, तर देवी पार्वतीने गायीचे आणि भगवान कार्तिकेयाने वासराचे रूप घेतले. आश्रमात पोहोचलेल्या वृद्ध ब्राह्मणाने गाय आणि वासराच्या देखभालीची जबाबदारी ऋषींवर सोपवली. ऋषींनीही त्यांचे संरक्षण करण्याचा संकल्प केला. त्यानंतर भगवान शिवाने वाघाचे रूप धारण करून गाय आणि वासराला घाबरवण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, ऋषींनी आपला संकल्प कायम ठेवत त्यांचे रक्षण केले. त्यांनी विशेष घंटेचा नाद केल्यानंतर वाघ दूर झाला आणि भगवान शिवाने आपले मूळ रूप प्रकट केले. त्याचबरोबर देवी पार्वती आणि भगवान कार्तिकेयही मूळ स्वरूपात प्रकट झाले. या तिन्ही देवतांची ऋषींनी पूजा केली.
ही घटना आश्विन महिन्यातील द्वादशी तिथीला घडल्याची धार्मिक मान्यता आहे. तेव्हापासून गाय आणि वासराच्या पूजनाची परंपरा सुरू झाल्याचे सांगितले जाते. गोवत्स द्वादशी हा सण केवळ धार्मिक विधीपुरता मर्यादित नसून, पशुधनाप्रती आदर आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा दिवसही मानला जातो. या दिवशी महिला कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसह मुलांचे उत्तम आरोग्य आणि दीर्घायुष्य यासाठी व्रत करतात. गाय आणि वासराची भक्तिभावाने पूजा केल्याने घरात सुख-शांती नांदते, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे दिवाळीच्या उत्सवात वसुबारसला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.