प्रेमनाथ यांचा अभिनयाचा अनोखा प्रवास!

    दिनांक :21-Nov-2026
Total Views |
मुंबई
prem nath birth anniversary
हिंदी चित्रपटसृष्टीत अनेक कलाकारांनी आपल्या अभिनयाच्या जोरावर वेगळी ओळख निर्माण केली. मात्र, काही अभिनेत्यांचा प्रवास त्यांच्या भूमिकांइतकाच त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्यामुळेही चर्चेत राहिला. अभिनेते प्रेमनाथ मल्होत्रा हे त्यापैकीच एक नाव. कधी नायकाच्या भूमिकेतून प्रेक्षकांची मने जिंकणारे, तर कधी खलनायकाच्या दमदार भूमिकेतून प्रेक्षकांना चकित करणारे प्रेमनाथ यांची अभिनयशैली कायमच वेगळी ठरली. 'बॉबी', 'तिसरी मंझिल', 'शोर', 'जॉनी मेरा नाम' आणि 'रोटी कपडा और मकान' यांसारख्या गाजलेल्या चित्रपटांमधील त्यांच्या अभिनयाचे विशेष कौतुक झाले. आज, २१ नोव्हेंबर रोजी त्यांची जयंती असून, त्यानिमित्त त्यांच्या आयुष्यातील काही महत्त्वाच्या पैलूंना उजाळा मिळत आहे.



प्रेमनाथ यांचा जन्म पाकिस्तानमधील पेशावर येथे झाला. भारताच्या फाळणीनंतर त्यांचे कुटुंब भारतात स्थायिक झाले. सुरुवातीच्या काळात त्यांच्या वडिलांची इच्छा होती की, मुलाने देशसेवेसाठी लष्करात जावे. त्यानुसार प्रेमनाथ यांनी सैन्यात भरती होण्यासाठी प्रशिक्षणही सुरू केले होते. मात्र, त्यांच्या मनात अभिनय क्षेत्रात काम करण्याची तीव्र इच्छा होती. अखेर अभिनयाची ओढ त्यांना स्वस्थ बसू देईना. एक दिवस कोणालाही न सांगता त्यांनी लष्कराचे प्रशिक्षण अर्धवट सोडले आणि मुंबई गाठली.

मुंबईत आल्यानंतर त्यांनी पृथ्वी थिएटरमध्ये काम करण्यास सुरुवात केली. याच ठिकाणाहून त्यांच्या अभिनय कारकिर्दीला नवी दिशा मिळाली. रंगभूमीवरील कामाचा अनुभव घेतल्यानंतर त्यांनी चित्रपटसृष्टीत प्रवेश केला आणि अल्पावधीतच आपल्या अभिनयाची छाप पाडली. नायक म्हणून लोकप्रियता मिळवतानाच त्यांनी खलनायक आणि चरित्र अभिनेत्याच्या भूमिकाही तितक्याच प्रभावीपणे साकारल्या. प्रत्येक भूमिकेत वेगळेपण जपण्याची त्यांची हातोटी होती.

प्रेमनाथ यांच्या वैयक्तिक आयुष्यातील एक चर्चेचा प्रसंग म्हणजे अभिनेत्री मधुबाला यांच्यावरील त्यांचे प्रेम. सौंदर्य आणि अभिनयासाठी प्रसिद्ध असलेल्या मधुबाला यांच्या प्रेमात प्रेमनाथ पडले होते. दोघांमधील जवळीकही वाढली होती. मात्र, मधुबाला आणि अभिनेते दिलीप कुमार एकमेकांवर प्रेम करत असल्याची माहिती प्रेमनाथ यांना मिळाली. त्यानंतर त्यांनी या नात्यातून स्वतःहून माघार घेण्याचा निर्णय घेतला. आपल्या प्रेमाचा त्याग करत त्यांनी मधुबाला यांच्या आयुष्यात हस्तक्षेप न करण्याचे ठरवले.

प्रेमनाथ यांचे कपूर कुटुंबाशीही अत्यंत जवळचे नाते होते. त्यांची बहीण कृष्णा मल्होत्रा यांचा विवाह हिंदी चित्रपटसृष्टीतील शोमॅन म्हणून ओळखले जाणारे राज कपूर यांच्याशी झाला होता. त्यामुळे प्रेमनाथ हे ऋषी कपूर, रणधीर कपूर आणि राजीव कपूर यांचे मामा होते. कपूर कुटुंबाशी असलेल्या या नात्यामुळे त्यांचे चित्रपटसृष्टीतील कौटुंबिक संबंधही विशेष महत्त्वाचे मानले जातात. स्वतःच्या मेहनतीच्या आणि अभिनयातील वैविध्याच्या जोरावर त्यांनी हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतंत्र स्थान निर्माण केले. नायक, खलनायक ते चरित्र अभिनेता अशा विविध भूमिका साकारताना त्यांनी प्रत्येक व्यक्तिरेखेला आपल्या अभिनयातून जिवंत केले.

मात्र, यशाच्या शिखरावर पोहोचलेल्या प्रेमनाथ यांच्या कारकिर्दीत पुढे कठीण काळही आला. त्यांचे चित्रपट सातत्याने अपयशी ठरू लागल्याने ते निराश झाले. या परिस्थितीचा त्यांच्या मनावर मोठा परिणाम झाला आणि त्यांनी चित्रपटसृष्टीपासून दूर जाण्याचा निर्णय घेतला. प्रेमनाथ धार्मिक प्रवृत्तीचे होते. कारकिर्दीतील घसरण आणि मानसिक अस्वस्थतेच्या काळात त्यांनी सर्व काही सोडून संन्यास स्वीकारला. त्यानंतर हिमालयाच्या दऱ्याखोऱ्यांत जाऊन शांततेचा शोध घेण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, चित्रपटसृष्टीपासून त्यांचे नाते पूर्णपणे तुटले नाही. काही काळानंतर त्यांनी पुन्हा हिंदी सिनेमाच्या दुनियेत दमदार पुनरागमन केले.

चार दशकांहून अधिक काळाच्या कारकिर्दीत प्रेमनाथ यांनी १०० पेक्षा जास्त चित्रपटांमध्ये काम केले. आपल्या अभिनयाच्या जोरावर त्यांनी अनेक पिढ्यांच्या प्रेक्षकांवर प्रभाव टाकला. ३ नोव्हेंबर १९९२ रोजी वयाच्या ६५व्या वर्षी हृदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचे निधन झाले. मात्र, विविधांगी भूमिका, मधुबाला यांच्याशी जोडलेला प्रेमाचा किस्सा, कपूर कुटुंबाशी असलेले नाते आणि कारकिर्दीतील चढ-उतार यांमुळे प्रेमनाथ यांचा जीवनप्रवास आजही चित्रपटप्रेमींच्या स्मरणात आहे.