नवी दिल्ली,
kanyadaan in tulsi vivah हिंदू धर्मात तुळशी विवाहाला अत्यंत पवित्र आणि मंगलमय मानले जाते. कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या द्वादशीला साजऱ्या होणाऱ्या या उत्सवात तुळशी माता आणि भगवान विष्णूचे स्वरूप मानल्या जाणाऱ्या शालिग्राम यांचा विवाह लावला जातो. या विवाहसोहळ्यातील कन्यादान विधीला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. विशेष म्हणजे, ज्या दाम्पत्याला कन्यारत्न प्राप्त झालेले नाही, त्यांनाही तुळशी मातेचे कन्यादान करून कन्यादानाचे पुण्य मिळवता येते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. त्यामुळे तुळशी विवाहातील हा विधी अनेक कुटुंबांसाठी श्रद्धेचा आणि भक्तिभावाचा विषय ठरतो.
पौराणिक मान्यतेनुसार, तुळशी माता ही देवी लक्ष्मीचे स्वरूप, तर शालिग्राम हे भगवान विष्णूचे प्रतीक मानले जातात. त्यामुळे या दोघांचा विवाह लावणे शुभ मानले जाते. या विवाहात कन्यादान केल्याने कन्यादानाइतके पुण्य प्राप्त होते, अशी श्रद्धा आहे. परंपरेनुसार, पती-पत्नी मिळून हा विधी करतात. घरातील कुटुंबप्रमुख आपल्या पत्नीसमवेत तुळशी मातेचे कन्यादान करू शकतात. दोन्ही पालक उपस्थित असल्यास त्यांनी हा विधी करणे योग्य मानले जाते. काही कारणास्तव त्यांना शक्य नसल्यास अन्य विवाहित दाम्पत्य किंवा मंदिरातील पुजाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाखालीही हा विधी करता येतो.
तुळशी विवाहातील कन्यादानासाठी सर्वप्रथम पूजास्थळ स्वच्छ करून रांगोळी काढली जाते. तुळशी वृंदावनाला फुले, लाल वस्त्र आणि दागिन्यांनी सजवून तुळशी मातेला वधूप्रमाणे शृंगारले जाते. दुसरीकडे शालिग्रामाला पिवळे वस्त्र परिधान केले जाते. त्यानंतर दोघांना विवाह मंडपात विराजमान करून वस्त्राच्या साहाय्याने त्यांची गाठ बांधली जाते. पूजेला बसलेले दाम्पत्य पाणी, फुले आणि अक्षता अर्पण करून कन्यादानाचा संकल्प करते.kanyadaan in tulsi vivah पुढे कुटुंबाच्या परंपरेनुसार विवाहाचे मंगलविधी, फेरे आणि आरती केली जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, हा विधी केल्याने घरात सुख-समृद्धी नांदते आणि कौटुंबिक अडचणी दूर होण्यास मदत होते, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे तुळशी विवाहातील कन्यादान हा केवळ विवाहविधीचा भाग नसून भक्ती, श्रद्धा आणि धार्मिक परंपरेचे प्रतीक मानला जातो.