दिवाळीपूर्वी दिल्लीची हवा बिघडली; GRAP-3 निर्बंध लागू!

delhis-air-quality-deteriorates दिवाळीचा सण जवळ आलेला असतानाच दिल्ली-एनसीआरमधील वायू प्रदूषणाने पुन्हा गंभीर स्वरूप धारण केले आहे. हवेची गुणवत्ता सातत्याने घसरत असल्याने प्रशासनाने ग्रेडेड रिस्पॉन्स ॲक्शन प्लॅन (GRAP) अंतर्गत तिसऱ्या टप्प्यातील निर्बंध लागू केले आहेत. दिल्लीचा हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) ३८२ वर पोहोचल्याने प्रदूषण नियंत्रणासाठी अधिक कठोर पावले उचलण्यात आली आहेत.

 

 

गेल्या २४ तासांतील आकडेवारीनुसार, दिल्लीचा AQI ३८२ नोंदवण्यात आला. त्याचवेळी नोएडामध्ये ३०३, ग्रेटर नोएडामध्ये ३१६, गुरुग्राममध्ये ३६८, तर गाझियाबादमध्ये २५७ इतकी प्रदूषणाची पातळी नोंदवण्यात आली. केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या निकषांनुसार, ३०१ ते ४०० हा AQI अतिशय खराब श्रेणीत, तर ४०१ ते ५०० हा गंभीर श्रेणीत गणला जातो.

 

दिल्ली-एनसीआरमध्ये यापूर्वीच GRAP च्या दुसऱ्या टप्प्यातील नियम लागू होते. मात्र, प्रदूषणाची वाढती पातळी लक्षात घेऊन आता तिसऱ्या टप्प्यातील अतिरिक्त निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत. वाहनांमधून होणारे उत्सर्जन, बांधकामांमुळे निर्माण होणारी धूळ आणि औद्योगिक प्रदूषण रोखणे हा या निर्णयामागील प्रमुख उद्देश आहे.

 

GRAP-3 लागू झाल्यानंतर अनावश्यक बांधकाम आणि पाडकामाच्या कामांवर कठोर निर्बंध घालण्यात आले आहेत. जुन्या BS-III पेट्रोल आणि BS-IV डिझेल वाहनांच्या वापरावरही मर्यादा आणण्यात आल्या आहेत. याशिवाय स्टोन क्रशर बंद ठेवण्याचे तसेच खाणकामावर बंदी घालण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

 

रस्त्यांवरील धुळीचे प्रमाण कमी करण्यासाठी यांत्रिक पद्धतीने स्वच्छता करण्यासह पाण्याची फवारणी वाढवली जाणार आहे. BS-VI किंवा त्यापेक्षा उच्च इंधन मानकांचे पालन करणाऱ्या बसेस वगळता इतर आंतरराज्यीय डिझेल बसेसच्या वाहतुकीवर निर्बंध असतील. नियमांचे पालन न करणाऱ्या विटभट्ट्या आणि हॉट-मिक्स प्लांट्सचे कामकाजही बंद ठेवण्यात येणार आहे.

 

याशिवाय अनावश्यक मध्यम आणि अवजड डिझेल मालवाहू वाहनांना दिल्लीमध्ये प्रवेश करण्यास मनाई करण्यात आली आहे. प्रदूषणाचा लहान मुलांच्या आरोग्यावर होणारा परिणाम लक्षात घेता, प्राथमिक वर्गांचे ऑनलाइन पद्धतीने आयोजन करण्याचा निर्णय स्थानिक प्रशासन घेऊ शकते.

 

दिवाळीपूर्वी दिल्ली-एनसीआरमधील हवेची गुणवत्ता आणखी खालावण्याची शक्यता लक्षात घेऊन GRAP-3 लागू करण्यात आला आहे. वाहनांमधून बाहेर पडणारा धूर, बांधकामांमधील धूळ आणि कारखान्यांमधून होणारे उत्सर्जन कमी करण्यासाठी या उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत. हवेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी संबंधित यंत्रणांना निर्बंधांची काटेकोर अंमलबजावणी करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.