आतड्यांच्या आरोग्यासाठी आंबवलेले पदार्थ ठरतात वरदान

fermented foods for gut health आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत अनियमित आहार आणि तणावामुळे पचनसंस्थेच्या तक्रारी वाढताना दिसत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, “पोट निरोगी तर शरीर निरोगी” ही संकल्पना केवळ म्हण नाही, तर आरोग्याचा मूलमंत्र आहे. आतड्यांचे आरोग्य चांगले राखण्यासाठी आंबवलेले पदार्थ विशेष फायदेशीर ठरतात. या पदार्थांमध्ये नैसर्गिकरीत्या तयार होणारे प्रोबायोटिक्स पोटातील चांगल्या जिवाणूंना सक्रिय करतात. त्यामुळे पचन सुधारते, पोषक घटकांचे शोषण योग्य प्रकारे होते आणि रोगप्रतिकारक शक्ती वाढण्यास मदत होते.

 

 

ईशान्य भारतातील Assam मध्ये प्रसिद्ध असलेला ‘खोरीसा’ हा असा एक आंबवलेला पदार्थ आहे. मऊ बांबूच्या कोंबांपासून तयार करण्यात येणाऱ्या या पदार्थाला आंबवण्याच्या प्रक्रियेमुळे विशिष्ट तिखट आणि सुगंधी चव प्राप्त होते. फायबर आणि जीवनसत्त्वांनी समृद्ध असलेला खोरीसा पचनसंस्थेसाठी उपयुक्त मानला जातो. काही ठिकाणी तो मांसाहारी पदार्थांसोबत लोणच्याप्रमाणेही खाल्ला जातो.

 

हिमालयीन भागात लोकप्रिय असलेला ‘गुंड्रुक’ हा आणखी एक आंबवलेला पदार्थ आहे. Himachal Pradesh तसेच इतर डोंगराळ भागांत मोहरीची पाने किंवा इतर पालेभाज्या आंबवून गुंड्रुक तयार केला जातो. हा पदार्थ केवळ पोटासाठीच नव्हे तर शरीराला आवश्यक सूक्ष्मपोषक घटक पुरवण्यासाठीही उपयुक्त ठरतो.

 

‘कांजी’ हे पारंपरिक प्रोबायोटिक पेयही आतड्यांच्या आरोग्यासाठी लाभदायक आहे. गाजर, बीट किंवा इतर भाज्यांपासून तयार होणारे हे पेय जीवनसत्त्वे आणि खनिजांनी परिपूर्ण असते. कांजीचे नियमित सेवन केल्यास पचन सुधारते आणि शरीराला ताजेतवाने ऊर्जा मिळते.

 

पूर्व भारतात विशेषतः West Bengal आणि Odisha मध्ये लोकप्रिय असलेला ‘पंता भात’ हा साधा पण आरोग्यदायी पर्याय आहे. उरलेला भात रात्रभर पाण्यात भिजवून ठेवून सकाळी दही, मीठ आणि हिरव्या मिरच्यांसह तो खाल्ला जातो. आंबण्यामुळे त्यातील पोषक घटक अधिक सहज पचतात. काही ठिकाणी कच्चा कांदा किंवा बटाट्याच्या भाजीसोबतही तो दिला जातो.

 

आंबवलेल्या पदार्थांमध्ये सर्वात fermented foods for gut health सोपा आणि सहज उपलब्ध पर्याय म्हणजे घरगुती दही. दह्यामध्ये नैसर्गिक प्रोबायोटिक्स असतात. बाजारातील पॅकेज केलेल्या दह्यापेक्षा घरच्या घरी बनवलेले ताजे दही अधिक गुणकारी मानले जाते. नियमित सेवनामुळे पचनसंस्था सक्षम राहते.एकूणच, बदलत्या जीवनशैलीत आतड्यांचे आरोग्य जपण्यासाठी आंबवलेले पदार्थ आहारात समाविष्ट करणे गरजेचे ठरते. योग्य प्रमाणात आणि संतुलित पद्धतीने या पदार्थांचे सेवन केल्यास पचनसंस्था मजबूत राहून संपूर्ण आरोग्य सुधारण्यास मदत होऊ शकते.