इराणशी युद्ध झाल्यास अमेरिकेचे संभाव्य लक्ष्य आणि तेहरानचे पर्याय काय असतील?

iran-us-tensions : मध्यपूर्वेत अमेरिकेचे सैन्य वाढत असताना, इराणला जगातील सर्वात शक्तिशाली सैन्याकडून मोठ्या हल्ल्याचा धोका आहे. अमेरिकेचा हल्ला इराणच्या नेत्यांना, लष्कराला, अणुस्थळांना आणि महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करू शकतो. लष्करी ताकदीच्या बाबतीत इराण अमेरिकेच्या बरोबरीचा नाही. गेल्या वर्षी इस्रायली हल्ला आणि अलिकडच्या सरकारविरोधी निदर्शनांनी तेहरानला आणखी कमकुवत केले आहे. तरीही, इराण अजूनही अमेरिकन सैन्याला आणि त्याच्या मित्रांना हानी पोहोचवू शकतो आणि जेव्हा त्याचे अस्तित्वच धोक्यात येते तेव्हा त्याच्याकडे काय पर्याय असू शकतो?

 

 

 

 

 

 

गेल्या जूनमध्ये इराणला मोठे नुकसान झाले, परंतु इस्रायली अंदाजानुसार, त्याच्याकडे अजूनही इस्रायलवर हल्ला करण्यास सक्षम शेकडो क्षेपणास्त्रे आहेत. इराणकडे कमी पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांचा मोठा साठा आहे. ही क्षेपणास्त्रे आखाती देशांमध्ये अमेरिकेच्या तळांना आणि लष्करी मालमत्तेला लक्ष्य करू शकतात. शिवाय, इराणने यापूर्वी जागतिक तेल व्यापारासाठी एक प्रमुख जलमार्ग असलेल्या होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद करण्याची धमकी दिली आहे. अलिकडच्या लष्करी सरावात त्यांनी काही प्रमाणात असेच काहीसे केले.

 

 

इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांनी इशारा दिला होता की इराण अमेरिकन युद्धनौका बुडू शकते. शिवाय, इराणने असेही म्हटले आहे की अमेरिकेचा हल्ला या प्रदेशात युद्धाला सुरुवात करेल. इराणचे संयुक्त राष्ट्रातील राजदूत अमीर सईद इरावनी यांनी असेही म्हटले आहे की "या प्रदेशातील सर्व शत्रू लष्करी तळ, सुविधा आणि मालमत्ता" लक्ष्य असतील.

 

 

गेल्या वर्षी जूनमध्ये १२ दिवसांच्या युद्धादरम्यान, इस्रायलने इराणच्या क्षेपणास्त्र शस्त्रागारावर, त्याच्या लष्करी नेतृत्वावर आणि त्याच्या अणुकार्यक्रमावर हल्ला केला. या काळात अमेरिकेने इराणच्या मुख्य अणुस्थळांवरही हल्ला केला. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यावेळी घोषित केले की ते "नष्ट" झाले आहेत. लढाई थांबेपर्यंत इराणने क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनने इस्रायलवर हल्ला सुरू ठेवला.

 

 

इस्रायलच्या राष्ट्रीय सुरक्षा अभ्यास संस्थेतील इराण तज्ज्ञ डॅनी सिट्रिनोविट्झ म्हणाले की इराणचे कमी पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्र शस्त्रागार अबाधित आहेत. यामुळे कतार, सौदी अरेबिया, जॉर्डन, संयुक्त अरब अमिराती आणि इतरत्र तैनात असलेल्या अमेरिकन सैन्याविरुद्ध प्रत्युत्तर देण्यासाठी इराण अधिक तयार होऊ शकतो. अटलांटिक कौन्सिलच्या इराण स्ट्रॅटेजी प्रोजेक्टचे प्रमुख नेट स्वानसन यांनी फॉरेन अफेयर्समध्ये लिहिले आहे की, "इराण कमकुवत होऊ शकतो, परंतु त्याच्याकडे अजूनही अमेरिकेला खरा त्रास देण्याचे मार्ग आहेत."

 

 

अमेरिकेचे मित्र देश संभाव्य प्रादेशिक युद्धाबद्दल स्पष्टपणे चिंतेत आहेत. इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी इस्रायलवर इराणच्या कोणत्याही हल्ल्याला कडक प्रत्युत्तर देण्याचा इशारा दिला आहे. अरब आखाती देशांनी इराणकडे दीर्घकाळ चिंतेकडे पाहिले आहे आणि संरक्षणासाठी ते अमेरिकेवर अवलंबून आहेत. अरब आखाती देश युद्धात ओढले जाऊ इच्छित नाहीत. सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातींनी म्हटले आहे की ते त्यांच्या हवाई क्षेत्राचा वापर करू देणार नाहीत. युद्ध टाळण्यासाठी इराण आणि अमेरिकेशी चर्चा सुरू असल्याचे एका अरब आखाती राजदूताने म्हटले आहे. नाव न सांगण्याच्या अटीवर बोलताना राजदूताने असेही म्हटले आहे की इराणवर हल्ला केल्यास गंभीर परिणाम होऊ शकतात.