मी मराठी...

Marathi Bhasha Gaurav Din, मराठी भाषा गौरव दिन हा प्रत्येक वर्षी २७ फेब्रुवारी रोजी मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. हा दिवस मराठी साहित्याचे श्रेष्ठ कवी आणि ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते वि. वा. शिरवाडकर उर्फ कुसुमाग्रज यांच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो. मराठी भाषेचा सन्मान, जतन आणि संवर्धन करण्यासाठी हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक ओळखीचा पाया असलेली मराठी भाषा केवळ संवादाचे साधन नसून ती आपल्या परंपरा, इतिहास, संस्कृती आणि विचारांचा वारसा जपणारी समृद्ध भाषा आहे.

 

 

मराठी ही इंडो-आर्यन Marathi Bhasha Gaurav Din, भाषासमूहातील एक प्रमुख भाषा आहे. सुमारे हजार वर्षांची परंपरा लाभलेल्या या भाषेची सुरुवात प्राकृत आणि अपभ्रंश भाषांपासून झाली असे मानले जाते. संत साहित्य, अभंग, ओवी, भारूड, कीर्तन यांच्या माध्यमातून मराठी भाषा लोकांपर्यंत पोहोचली आणि समाजमनात खोलवर रुजली. संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम, संत नामदेव, संत एकनाथ यांसारख्या संतांनी आपल्या लेखनातून समाजप्रबोधन केले आणि मराठीला आध्यात्मिक व सामाजिक आशय दिला. ‘ज्ञानेश्वरी’ आणि ‘तुकाराम गाथा’ यांसारख्या ग्रंथांनी मराठी भाषेला अमूल्य ठेवा दिला आहे.

 

 

मराठी भाषेचा इतिहास केवळ साहित्यापुरता मर्यादित नाही. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात मराठीला राजभाषेचा दर्जा मिळाला. प्रशासन, पत्रव्यवहार आणि धोरणनिर्मितीमध्ये मराठीचा वापर होत असे. त्यामुळे भाषेला राजकीय आणि सामाजिक प्रतिष्ठा प्राप्त झाली. पुढे पेशवाईच्या काळातही मराठीचा वापर मोठ्या प्रमाणावर झाला. इंग्रजांच्या काळात मराठीमध्ये आधुनिक शिक्षणाची सुरुवात झाली आणि वृत्तपत्रे, नाटके, कादंबऱ्या यांचा उदय झाला.

मराठी साहित्यात Marathi Bhasha Gaurav Din अनेक दिग्गज लेखकांनी मोलाचे योगदान दिले आहे. कुसुमाग्रज, पु. ल. देशपांडे, वि. स. खांडेकर, ग. दि. माडगूळकर, शांता शेळके, बा. भ. बोरकर अशा अनेक साहित्यिकांनी आपल्या लेखनातून मराठी भाषेला समृद्ध केले. कादंबरी, कथा, कविता, नाटक, आत्मचरित्र, प्रवासवर्णन अशा विविध साहित्यप्रकारांमध्ये मराठीने आपली छाप उमटवली आहे. ग्रामीण जीवन, शहरी संस्कृती, सामाजिक प्रश्न, स्त्रीवाद, दलित साहित्य अशा अनेक विषयांना मराठीत अभिव्यक्ती मिळाली आहे.मराठी भाषा गौरव दिनाच्या निमित्ताने शाळा, महाविद्यालये आणि विविध सांस्कृतिक संस्थांमध्ये अनेक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. वक्तृत्व स्पर्धा, निबंध स्पर्धा, कविता वाचन, कथाकथन, नाट्यप्रयोग, ग्रंथ प्रदर्शन यांसारख्या उपक्रमांद्वारे विद्यार्थ्यांमध्ये मराठीबद्दल प्रेम निर्माण केले जाते. शासनाच्या वतीनेही विविध कार्यक्रम आयोजित करून मराठीच्या वापराला प्रोत्साहन दिले जाते. सरकारी कार्यालयांमध्ये आणि सार्वजनिक व्यवहारात मराठीचा जास्तीत जास्त वापर व्हावा यासाठी प्रयत्न केले जातात.

 

 

आजच्या जागतिकीकरणाच्या आणि तंत्रज्ञानाच्या युगात इंग्रजी भाषेचे महत्त्व वाढले असले तरी मातृभाषेचे स्थान अबाधित आहे. आपल्या विचारांची खरी अभिव्यक्ती मातृभाषेतूनच प्रभावीपणे होऊ शकते. मराठी भाषा ही केवळ महाराष्ट्रापुरती मर्यादित नसून भारतातील आणि परदेशातील अनेक मराठी भाषिकांच्या ओळखीचा अविभाज्य भाग आहे. सोशल मीडिया, चित्रपट, दूरदर्शन, वेब मालिका, ब्लॉग्स यांमधूनही मराठीचा वापर वाढत आहे. डिजिटल माध्यमांमध्ये मराठी सामग्रीची निर्मिती वाढवणे ही काळाची गरज आहे.

मराठी भाषा गौरव दिन आपल्याला आपल्या भाषेबद्दल अभिमान बाळगण्याची आणि तिच्या संवर्धनासाठी कार्य करण्याची प्रेरणा देतो. घरात, शाळेत, कार्यालयात मराठीचा सन्मानाने वापर करणे ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे. मुलांना लहानपणापासून मराठी वाचनाची सवय लावणे, मराठी पुस्तके भेट देणे, मराठी साहित्य वाचणे आणि चर्चेतून भाषेचा विकास करणे आवश्यक आहे. भाषेचे जतन हे केवळ शासनाचे काम नसून प्रत्येक मराठी माणसाचे कर्तव्य आहे.भाषा ही संस्कृतीची वाहक असते. मराठी भाषेमध्ये आपल्या सण-उत्सवांची, लोककलेची, परंपरांची आणि भावनांची श्रीमंती दडलेली आहे. गणेशोत्सव, दिवाळी, गुढीपाडवा, नागपंचमी यांसारख्या सणांचे वर्णन आणि त्यामागील भावना मराठीतूनच अधिक जिवंतपणे व्यक्त होतात. लोकगीते, लावणी, पोवाडे, भारूड या लोकसाहित्य प्रकारांनी मराठीला वेगळे सौंदर्य दिले आहे.मराठी भाषा गौरव दिन हा केवळ एक औपचारिक दिवस नसून तो आत्मपरीक्षणाचा दिवस आहे. आपण आपल्या दैनंदिन जीवनात मराठीचा किती वापर करतो, तिच्या शुद्धलेखनाची आणि व्याकरणाची किती काळजी घेतो, याचा विचार करण्याची ही संधी आहे. नवीन पिढीला मराठीबद्दल आकर्षण वाटावे यासाठी आधुनिक विषयांवर, विज्ञान-तंत्रज्ञानावर, करिअरविषयक मार्गदर्शनावर मराठीत अधिक साहित्य निर्माण होणे गरजेचे आहे.

 

 

शेवटी असे म्हणता येईल की मराठी भाषा ही आपल्या अस्मितेची, अभिमानाची आणि ओळखीची भाषा आहे. मराठी भाषा गौरव दिन आपल्याला आपल्या भाषेच्या समृद्ध परंपरेची आठवण करून देतो आणि भविष्यात तिचे जतन करण्याची प्रेरणा देतो. चला, आपण सर्वजण मराठीचा सन्मान राखूया, तिचा अभिमान बाळगूया आणि “जय महाराष्ट्र, जय मराठी” हा संदेश जगभर पोहोचवूया.