मिशन चीता: कूनोच्या जंगलात नव्या पावलांचा ऐतिहासिक ठसा

Cheetah reintroduction भारतातील कूनो नॅशनल पार्कमध्ये शनिवारच्या सकाळी इतिहासाच्या पानावर एक नवा ठसा उमटला. बोत्सवानातून आलेल्या नव्या खेपेतील ९ चिते, १२ तासांच्या हवाई प्रवासानंतर, थेट हेलिकॉप्टरने कूनोवर पोहोचवण्यात आले आणि क्वारंटाइन बाड़्यांमध्ये शिफ्ट करण्यात आले. यामुळे भारतातील चित्यांची एकूण संख्या ३९ वरून ४८ वर पोहोचली आहे.

 

 

नवीन खेपेत ६ मादी आणि ३ नर चिते आहेत. ही खेप कूनोमध्ये नर- मादींच्या संतुलनाची स्थिती बदलण्यास महत्वाची ठरली आहे. यापूर्वी कूनोमध्ये नर चित्यांचा प्रमाण जास्त असल्यामुळे प्रजनन गती तुलनेने कमी होती. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, मादींच्या संख्येत वाढ झाल्याने येत्या महिन्यांत प्रजननाची गती वाढेल.

चित्यांचे स्वागत Cheetah reintroduction करण्यासाठी केंद्रीय वन आणि पर्यावरण मंत्री भूपेंद्र यादव स्वतः कूनोवर पोहोचले. त्यांनी क्रेटचा हँडल फिरवून दोन चित्यांना क्वारंटाइन बाड़्यांमध्ये सोडले, तर उर्वरित चित्यांची शिफ्ट वन विभागाच्या प्रशिक्षित संघाने ठराविक प्रोटोकॉलनुसार केली.

कूनोमध्ये १२ महिन्यांपेक्षा जास्त वयाच्या चित्यांची संख्या आता स्पष्टपणे बदलली आहे. याआधी येथे २६ प्रौढ चिते होती – १४ नर आणि १२ मादी. ९ नव्या चित्यांच्या आगमनानंतर प्रौढांची संख्या ३५ झाली आहे.

 

 

मादी: १८

नर: १७

यामुळे मादींचा प्रमाण थोडासा पुढे आला असून, वन्यजीव तज्ज्ञ हे खूप महत्त्वाचे मानत आहेत. त्यांचे म्हणणे आहे की, मादींच्या संख्येत वाढ झाल्यामुळे क्षेत्रीय संघर्ष कमी होईल आणि शावक जन्माच्या संधी वाढतील.

सर्व ९ नव्या चित्यांना एक महिन्यापर्यंत क्वारंटाइन बाड़्यांमध्ये ठेवले जाईल, जिथे त्यांच्या आरोग्य, वर्तन आणि अनुकूलन क्षमतेवर सातत्याने लक्ष ठेवले जाईल. नंतर चीता स्टीयरिंग समिती ठरवेल की कोणते चिते खुल्या जंगलात सोडायचे आणि कोणते देखरेखीखाली ठेवायचे. वन विभागाचे अधिकारी सांगतात की, जंगलात चिते सोडण्यापूर्वी त्यांचे हालचाल, शिकार प्रवृत्ती आणि मानवसंपर्कापासून दूर राहण्याचे मूल्यांकन सखोल केले जाते.

 

 

कुल चिते: ४८

कूनो नॅशनल पार्क: ३६

गांधी सागर अभयारण्य: ३

नामीबियाई मूळ (स्थापित + शावक): २०

दक्षिण आफ्रिकेचा मूळ (स्थापित + शावक): १९

भारतामध्ये जन्मलेले शावक: २८

बोत्सवानातून आलेले आजचे चिते: ९

कूनोच्या जंगलात या नव्या खेपेमुळे संतुलन सुधारले असून, येत्या काळात प्रजननासाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होईल, असे वन्यजीव तज्ज्ञांचे मत आहे.