होर्मुझनंतर ‘बाब-अल-मंदेब’ही बंद होण्याची शक्यता; युरोपमध्ये तेल-गॅस संकट वाढणार

bab-al-mandeb पश्चिम आशियातील वाढत्या युद्धादरम्यान, आणखी एक महत्त्वाचा सागरी मार्ग आता चर्चेत आहे: बाब अल-मंडेब सामुद्रधुनी. येमेनच्या हुथी बंडखोरांनी बाब अल-मंडेब सामुद्रधुनी बंद करण्याची धमकी दिली आहे, ज्यामुळे युरोपमध्ये जागतिक सागरी व्यापार, तेल पुरवठा आणि ऊर्जा संकट आणखी तीव्र होण्याची भीती निर्माण झाली आहे.

 

 

तज्ञांचा असा विश्वास आहे की जर बाब अल-मंडेब सामुद्रधुनीवरही परिणाम झाला तर जागतिक व्यापार आणि ऊर्जा पुरवठ्याला मोठा धक्का बसू शकतो. लाल समुद्र आणि एडनच्या आखाताला जोडणारा हा अरुंद मार्ग आशिया आणि युरोपमधील सागरी व्यापारासाठी एक महत्त्वाचा दुवा मानला जातो. bab-al-mandeb म्हणूनच जगाचे लक्ष या जलमार्गावर केंद्रित आहे. बाब अल-मंडेब सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी मार्गांपैकी एक मानला जातो. तो लाल समुद्राला एडनच्या आखाताशी आणि पुढे हिंदी महासागराला जोडतो. या मार्गावरून जाणारी जहाजे सुएझ कालव्याद्वारे युरोपला पोहोचतात. भौगोलिकदृष्ट्या, ते येमेन आणि जिबूती आणि इरिट्रिया या आफ्रिकन देशांच्या दरम्यान आहे. त्याची रुंदी तुलनेने अरुंद आहे, परंतु जागतिक सागरी वाहतुकीसाठी त्याचे महत्त्व प्रचंड आहे. म्हणूनच जेव्हा या प्रदेशात तणाव वाढतो तेव्हा आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांवर लगेच परिणाम होतो.

आखाती प्रदेश आधीच होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरून तणाव अनुभवत आहे. हा मार्ग जगातील तेल व्यापाराचा एक महत्त्वाचा भाग हाताळतो. परिणामी, या मार्गावरून होणाऱ्या वाहतुकीत व्यत्यय आल्याने ऊर्जा बाजारपेठेत अशांतता वाढली आहे. तज्ज्ञांचा असा विश्वास आहे की जर बाब अल-मंडेब देखील अस्थिर झाला तर जागतिक ऊर्जा पुरवठ्याची परिस्थिती आणखी गंभीर होऊ शकते. दोन महत्त्वाच्या सागरी मार्गांवरील संकटाचा आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर व्यापक परिणाम होऊ शकतो. पश्चिम आशियातील सध्या सुरू असलेल्या तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतींवरही परिणाम होत आहे. bab-al-mandeb जागतिक किमतींमध्ये तीव्र चढ-उतार झाले आहेत. तेलाच्या किमती प्रति बॅरल $120 च्या जवळ पोहोचल्या आहेत, ज्यामुळे ऊर्जा बाजारातील अस्थिरता वाढत आहे. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की जर सागरी मार्गांवर संकट अधिकच वाढले तर तेल आणि वायू पुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो, ज्याचा थेट परिणाम अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो.

बाब अल-मंडेब मार्ग आशिया आणि युरोप दरम्यान मोठ्या प्रमाणात व्यापारी जहाजे वाहून नेतात. इलेक्ट्रॉनिक्स, यंत्रसामग्री, अन्नधान्य आणि ऊर्जा संसाधनांच्या पुरवठ्याचा एक महत्त्वाचा भाग या मार्गाने प्रवास करतो. जर कोणत्याही कारणास्तव हा मार्ग विस्कळीत झाला तर जहाजांना लांब पर्यायी मार्गांचा वापर करावा लागेल, ज्यामुळे प्रवासाचा वेळ आणि खर्च दोन्ही वाढतील. तज्ञांच्या मते, अशा परिस्थितीमुळे जागतिक व्यापारासमोर गंभीर आव्हान निर्माण होऊ शकते आणि अनेक देशांमध्ये महागाईचा दबाव वाढू शकतो.