आता समुद्राचे पाणीही पिऊ शकाल

Lakshadweep चारही बाजूंनी समुद्राने वेढलेल्या बेटांची दोन सर्वात मोठी आव्हाने असतात - पिण्याचे गोडे पाणी आणि स्वस्त ऊर्जा. लक्षद्वीपमध्ये या दोन्हीवर उपाय समुद्रच देणार आहे. राजधानी कवरत्तीमध्ये असा प्रकल्प (प्लांट) तयार होत आहे जो समुद्रातील तापमानाच्या फरकामुळे वीज निर्माण करेल आणि त्याच प्रक्रियेत समुद्राच्या पाण्याला पिण्याच्या पाण्यात रूपांतरित करेल. पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाच्या नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ ओशन टेक्नॉलॉजी (एनआयओटी) ने अशा क्रांतिकारी तंत्रज्ञानावर काम सुरू केले आहे, जे या वर्षाच्या अखेरपर्यंत जगासाठी एक आदर्श बनेल. हा जगातील पहिला असा हायब्रीड प्रकल्प (प्लांट) असेल जो समुद्राच्या लाटांपासून शुद्ध पाणी आणि चोवीस तास वीज देखील निर्माण करेल.

 

 

Lakshadweep नवीन प्रकल्प (प्लांट) ओशन थर्मल एनर्जी कन्व्हर्जन (ओटीईसी) तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. यात समुद्राच्या पृष्ठभागावरील गरम पाणी आणि खोल समुद्रातील थंड पाणी वापरले जाईल. गरम पाणी व्हॅक्यूममध्ये टाकून वाफ तयार केली जाईल, ही वाफ टर्बाइन फिरवून वीज निर्माण करेल.

नंतर खोल समुद्रातून आणलेल्या थंड पाण्याने वाफ थंड करून गोडे पाणी तयार केले जाईल. नवीन प्लांट दररोज १ लाख लिटर गोडे पाणी तयार करेल आणि गरजेची वीज स्वतःच निर्माण करेल. हे चालवण्यासाठी डिझेल किंवा विजेची गरज भासणार नाही. विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्री जितेंद्र सिंह यांनी या प्रकल्पाला भविष्यातील ’ऊर्जा सुरक्षेचा’ आधार म्हटले आहे. लक्षद्वीपमधील ८ बेटांवर आधीपासूनच लो टेम्परेचर थर्मल डीसॅलिनेशन तंत्रज्ञानाने पाणी तयार केले जात आहे. या प्लांटमध्ये समुद्रातील पाणी वाफवून नंतर थंड करून गोडे पाणी तयार केले जाते. मात्र, हे चालवण्यासाठी डिझेल जनरेटरमधून वीज द्यावी लागत होती.

Lakshadweep सध्या लक्षद्वीप विजेसाठी डिझेल जनरेटरवर अवलंबून आहे. मुख्य भूमीवरून जहाजांद्वारे डिझेल आणणे महागडे असून, सागरी पर्यावरणासाठीही धोकादायक आहे. सामान्य डीसॅलिनेशन प्लांट चालवण्यासाठी ५५  मेगावॅट वीज लागते, जी सध्या डिझेलपासून मिळते. नवीन प्रकल्प दररोज ६५ मेगावॉट वीज स्वतः निर्माण करेल. विशेष म्हणजे, संपूर्ण लक्षद्वीपची दैनंदिन मागणी फक्त १० -१२  मेगावॉट आहे. याचा अर्थ, हा प्रकल्प स्वतःची गरज पूर्ण करण्यासोबतच इतर बेटांना अतिरिक्त स्वच्छ ऊर्जा देखील देईल.