होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील तणाव वाढला; जागतिक इंटरनेट नेटवर्कवर धोक्याची छाया

global-internet-network इस्रायल आणि इराण यांच्यातील संघर्ष तीव्र होत असताना होर्मुझ सामुद्रधुनीचे महत्त्व अधिकच वाढले आहे. या मार्गातून जाणाऱ्या समुद्राखालील केबल्समुळे जगभरातील डिजिटल व्यवहार आणि संवाद व्यवस्थेचा आधार तयार होतो.

 

 

समुद्रसपाटीपासून सुमारे दोनशे फूट खाली असलेल्या या केबल्समुळे व्हिडिओ संवाद, बँक व्यवहार, तसेच विविध डिजिटल सेवा सुरळीत चालतात. त्यामुळे या केबल्सना जागतिक संपर्क व्यवस्थेची मुख्य कडी मानले जाते. होर्मुझ सामुद्रधुनीतून वीसपेक्षा अधिक महत्त्वाच्या केबल्स जातात, ज्या आशिया, युरोप आणि आफ्रिका यांना जोडतात. यामध्ये भारताशी संबंधित काही प्रमुख कनेक्शनचाही समावेश आहे, ज्यामुळे देशाचा इंटरनेट व्यवहार आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चालतो. जर या केबल्सचे नुकसान झाले, तर अनेक देशांमधील माहितीची देवाणघेवाण मंदावू शकते. global-internet-network इंटरनेटचा वेग कमी होणे, ऑनलाइन सेवा विस्कळीत होणे आणि विविध डिजिटल व्यवहारांमध्ये अडथळे येण्याची शक्यता निर्माण होते. इराण थेट जागतिक इंटरनेट बंद करू शकत नसला तरी, या मार्गावरील केबल्सना धोका निर्माण करून मोठा परिणाम घडवू शकतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय डिजिटल व्यवस्थेवर दबाव वाढण्याची शक्यता आहे.

भारताच्या दृष्टीनेही ही परिस्थिती चिंताजनक आहे. भारताशी जोडलेल्या केबल्स या मार्गातून जात असल्यामुळे इंटरनेटचा वेग कमी होणे, आंतरराष्ट्रीय संवादात अडथळे आणि ऑनलाइन सेवांवर परिणाम होऊ शकतो. या केबल्सची दुरुस्ती अत्यंत कठीण आणि वेळखाऊ प्रक्रिया आहे. युद्धजन्य परिस्थितीत दुरुस्ती करणारी जहाजे धोक्यामुळे मागे हटतात, त्यामुळे नुकसान झाल्यास त्याची दुरुस्ती लांबणीवर पडू शकते. भूतकाळात लाल समुद्रात अशाच प्रकारच्या घटनांमुळे काही केबल्सचे नुकसान झाले होते, ज्यामुळे आशिया आणि आफ्रिकेतील काही भागांमध्ये इंटरनेट सेवा मंदावली होती. डेटा इतर मार्गांनी वळवता येतो, मात्र त्याने वेग कमी होतो आणि सेवा सुरळीत राहण्यात अडचणी निर्माण होतात. global-internet-network पूर्ण पर्याय अद्याप उपलब्ध नसल्याने हा धोका अधिक गंभीर ठरतो.

जर होर्मुझ सामुद्रधुनी आणि लाल समुद्र या दोन्ही भागांवर एकाच वेळी परिणाम झाला, तर जागतिक स्तरावर मोठे डिजिटल संकट निर्माण होऊ शकते. बँकिंग, आरोग्यसेवा आणि व्यापार यांसारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांवर याचा थेट परिणाम जाणवू शकतो. त्यामुळे या सामुद्रधुनीतील सुरक्षितता ही केवळ तेल वाहतुकीसाठी नव्हे, तर संपूर्ण जगाच्या डिजिटल संपर्कासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरत आहे.