मुंबई
heart disease in women हृदयाशी संबंधित आजार आता फक्त पुरुषांपुरते किंवा वृद्ध महिलांपुरते मर्यादित राहत नाहीत, तर तरुण वयाच्या स्त्रियांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर वाढत आहेत. मुंबईतील सायन हॉस्पिटलच्या नवीन आकडेवारीनुसार, गेल्या दोन वर्षांत हृदयविकाराच्या प्रक्रियेत महिलांमध्ये सुमारे 20 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. 2023 मध्ये रुग्णालयात 742 महिलांमध्ये हृदयाशी संबंधित उपचार झाले होते, तर 2025 मध्ये ही संख्या 884 पर्यंत पोहोचली आहे.
पूर्वी असे मानले जात असे की महिलांमध्ये इस्ट्रोजेन हार्मोन त्यांच्या हृदयाचे नैसर्गिक संरक्षण करते, त्यामुळे त्यांना पुरुषांपेक्षा कमी हृदयविकाराची समस्या होते. मात्र, आजच्या बदलत्या जीवनशैली आणि मानसिक ताणामुळे हे नैसर्गिक कवच कमकुवत होत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. या बदलत्या पॅटर्ननुसार, आता 20 ते 40 वर्षांच्या तरुण महिलांमध्येही हृदयाशी संबंधित उपचार सुरू आहेत. तथापि, सर्वाधिक धोका 50 ते 60 वर्षांच्या वयोगटातील महिलांना आहे.
हृदयविकाराच्या झटक्याची लक्षणे स्त्रियांमध्ये पुरुषांच्या तुलनेत भिन्न आहेत. छातीत तीव्र वेदना ही नेहमीच लक्षात येत नसते. त्याऐवजी आंबटपणा, थकवा, पाठदुखी, ओटीपोटात दुखणे, जबडा किंवा मान दुखणे, मळमळ, फ्लूसारखी लक्षणे किंवा चिंता अशा लक्षणांद्वारे ही समस्या व्यक्त होते. अनेकदा या लक्षणांना सामान्य थकव्याशी गोंधळले जाते, ज्यामुळे वेळेवर उपचार न मिळणे आणि स्थिती अधिक गंभीर होणे शक्य होते.
सायन हॉस्पिटलचे heart disease in women हृदयरोग तज्ज्ञ सांगतात की, महिलांमध्ये हृदयरोग वाढण्यामागील प्रमुख कारणे मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि तंबाखूचे सेवन आहेत. याशिवाय, तणावाचा मोठा वाटा असून, सुमारे 16 टक्के प्रकरणांमध्ये तो प्रमुख घटक म्हणून ओळखला गेला आहे. वायू प्रदूषणासारखे बाह्य घटकही हृदयाशी संबंधित आजारांशी जोडले जात आहेत.
तज्ज्ञांचा असा सल्ला आहे की, स्त्रियांनी आपल्यावर लक्ष ठेवणे, नियमित आरोग्य तपासणी करणे, जीवनशैलीत सुधारणा करणे आणि तणावाचे व्यवस्थापन करणे आवश्यक आहे. हृदयाशी संबंधित समस्या आता केवळ वयस्कर किंवा पुरुषांपुरती मर्यादित नाहीत; कोणतीही स्त्री कोणत्याही वयात हृदयविकाराची शिकार होऊ शकते. वेळेवर लक्ष देऊन योग्य उपचार घेणे हेच या वाढत्या संकटाचा मुकाबला करण्याचा एकमेव मार्ग आहे.