कच्च्या तेलाचे संकट गडद; कतारनंतर कुवेतचा मोठा निर्णय, पाकिस्तानसमोर संकट

crude-oil-crisis-pakistan मध्य पूर्वेतील तणाव दिवसेंदिवस तीव्र होत असून त्याचे परिणाम आता जागतिक ऊर्जा बाजारावरही दिसू लागले आहेत. अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षामुळे अनेक तेल उत्पादक देशांनी उत्पादन आणि निर्यात याबाबत सावध भूमिका घेतली आहे. त्यामुळे जगभरात ऊर्जा पुरवठ्याबाबत चिंता वाढू लागली आहे.

 

 

या पार्श्वभूमीवर कुवेतने कच्च्या तेलाच्या उत्पादनात कपात करण्याचा निर्णय जाहीर केला आहे. कुवेतच्या सरकारी तेल संस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, प्रदेशातील वाढत्या सुरक्षेच्या धोक्यांमुळे आणि सागरी मार्गांवरील जोखमीमुळे हा निर्णय घेण्यात आला आहे. विशेषतः होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांना निर्माण झालेल्या धोक्यामुळे ही खबरदारी घेतल्याचे सांगण्यात आले आहे. कुवेतच्या अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की हा निर्णय तात्पुरता असून परिस्थिती सामान्य झाल्यानंतर उत्पादन पुन्हा वाढवण्याचा विचार केला जाईल. मात्र या घोषणेमुळे जागतिक तेल पुरवठ्यावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. कुवेत हा जगातील महत्त्वाचा तेल उत्पादक देश असून तो दररोज सुमारे २.६ दशलक्ष बॅरल तेल उत्पादन करतो. त्यामुळे त्याच्या उत्पादनातील बदलांकडे आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेचे विशेष लक्ष लागले आहे. दरम्यान, या संघर्षाचा परिणाम इतर आखाती देशांवरही होताना दिसत आहे. इराकनेही तेल उत्पादनात मोठी घट केली असल्याची माहिती समोर आली आहे. crude-oil-crisis-pakistan सागरी वाहतुकीवरील वाढत्या धोक्यांमुळे निर्यात मार्गांवर ताण निर्माण झाला असून त्यामुळे उत्पादनात कपात करण्यात आली आहे.

कतारनेही द्रवीभूत नैसर्गिक वायूच्या निर्यातीवर मोठ्या प्रमाणात मर्यादा आणल्या आहेत. हल्ले आणि विविध अडथळ्यांमुळे हा निर्णय घ्यावा लागल्याचे सांगण्यात आले आहे. तज्ज्ञांच्या मते या परिस्थितीचे परिणाम संपूर्ण प्रदेशावर आणि जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर होऊ शकतात. होर्मुझची सामुद्रधुनी ही जगातील अत्यंत महत्त्वाच्या ऊर्जा वाहतूक मार्गांपैकी एक मानली जाते. इराण आणि ओमान यांच्या दरम्यान असलेल्या या मार्गातून जगातील सुमारे वीस टक्के तेल वाहतूक होते. त्यामुळे या मार्गावरील कोणताही अडथळा किंवा धोका जागतिक ऊर्जा बाजारावर मोठा परिणाम करू शकतो. मध्य पूर्वेतील या संघर्षामुळे काही देशांमध्ये ऊर्जा संकट निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः पाकिस्तानची परिस्थिती अधिक गंभीर मानली जात आहे. कतारकडून मिळणाऱ्या वायूवर पाकिस्तान मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असल्याने तेथे संकट अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे. कतारने पाकिस्तानला वायू पुरवठा थांबवण्याबाबत सूचना दिल्याचे वृत्त आहे. crude-oil-crisis-pakistan पाकिस्तानच्या ऊर्जा मंत्र्यांनीही या निर्णयामुळे देशातील ऊर्जा संकट आणखी गंभीर होऊ शकते, असे म्हटले आहे. पाकिस्तानच्या द्रवीभूत वायूच्या गरजांपैकी जवळपास सर्व पुरवठा कतारकडूनच केला जातो.

याशिवाय कुवेतच्या उत्पादन कपातीचा परिणामही पाकिस्तानवर होऊ शकतो. पाकिस्तान आपल्या तेलाच्या गरजांचा मोठा भाग आयातीद्वारे पूर्ण करतो आणि कुवेत हा त्याचा महत्त्वाचा पुरवठादार आहे. पाकिस्तान दररोज मोठ्या प्रमाणात कच्चे तेल आणि इंधनजन्य उत्पादने कुवेतमधून आयात करतो. जर कुवेतने तेल उत्पादन कमी केले तर जागतिक बाजारात पुरवठा घटेल आणि तेलाच्या किमती वाढण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत पाकिस्तानसारख्या आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशांना अधिक महाग तेल खरेदी करावे लागेल, ज्याचा थेट परिणाम त्यांच्या अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो.