नवी दिल्ली
Rapid Rail Corridor दिल्ली-एनसीआर परिसरात जलद आणि आधुनिक वाहतुकीचे जाळे सातत्याने विस्तारत असून, दिल्ली-मेरठ नमो भारत रॅपिड रेल कॉरिडॉरच्या यशानंतर आता दिल्ली-कर्नाल मार्गाच्या विकासाला वेग आला आहे. अद्याप केंद्रीय मंत्रिमंडळाची अंतिम मंजुरी प्रतीक्षेत असतानाही या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाचे प्राथमिक काम सुरू करण्यात आले असून, भविष्यात दिल्ली आणि हरियाणा दरम्यानचा प्रवास अधिक सुलभ, जलद आणि सोयीस्कर होणार असल्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
NCRTC (नॅशनल कॅपिटल रीजन ट्रान्सपोर्ट कॉर्पोरेशन) मार्फत विकसित केला जाणारा हा दिल्ली-कर्नाल रॅपिड रेल कॉरिडॉर सुमारे १३६ किलोमीटर लांबीचा असणार आहे. या मार्गाचा बहुतांश भाग उन्नत (एलिव्हेटेड) स्वरूपात बांधण्यात येणार असल्याने भूसंपादनाशी संबंधित अडचणी मोठ्या प्रमाणात कमी होतील आणि बांधकाम प्रक्रियेला गती मिळेल. राष्ट्रीय महामार्गालगत या कॉरिडॉरचा विकास केला जाणार असल्यामुळे कनेक्टिव्हिटी अधिक मजबूत होणार आहे.
प्रकल्पाच्या प्राथमिक टप्प्यात आवश्यक पायाभूत सुविधांचे स्थलांतर सुरू करण्यात आले आहे. यात वीज वाहिन्या, पाणीपुरवठा आणि सांडपाणी व्यवस्थेच्या लाईन्सचा समावेश आहे. ३३ केव्ही आणि ११ केव्ही वीज वाहिन्यांच्या स्थलांतरासाठी अलीकडेच निविदा प्रक्रियाही सुरू करण्यात आली आहे. त्याचप्रमाणे सुमारे ३६ किलोमीटर लांबीच्या पाणीपुरवठा आणि सांडपाणी पाईपलाईन्सचे स्थलांतर करण्याची तयारीही वेगाने सुरू आहे. या कामांमुळे प्रकल्पाच्या प्रत्यक्ष बांधकामासाठी आवश्यक जमीन आणि तांत्रिक अडथळे दूर करण्यावर भर दिला जात आहे.
या कॉरिडॉरचे एक Rapid Rail Corridor महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे दिल्लीतील प्रमुख भागांमध्ये असणारी इंटरचेंज स्टेशन्स. सराई काले खान येथून सुरू होणारा हा मार्ग इंद्रप्रस्थ आणि काश्मिरी गेट यांसारख्या महत्त्वाच्या ठिकाणी दिल्ली मेट्रोशी जोडला जाणार आहे. काश्मिरी गेट येथे आंतरराज्य बस स्थानकाशीही थेट जोडणी मिळणार असल्याने प्रवाशांना रेल्वे, मेट्रो आणि बस सेवा एकाच ठिकाणी सहज उपलब्ध होणार आहेत. या एकात्मिक वाहतूक व्यवस्थेमुळे प्रवास अधिक सुलभ आणि वेळ वाचवणारा ठरेल.
सुरुवातीला दिल्ली-मेरठ, दिल्ली-गुरुग्राम-एसएनबी आणि दिल्ली-पानिपत असे तीन रॅपिड रेल कॉरिडॉर प्रस्तावित करण्यात आले होते. मात्र, हरियाणा सरकारच्या मागणीनुसार पानिपत मार्ग कर्नालपर्यंत विस्तारित करण्यात आला आहे. सध्याच्या घडामोडींनुसार, दिल्ली-कर्नाल कॉरिडॉरचे काम दिल्ली-गुरुग्राम प्रकल्पापूर्वी सुरू होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर दिल्ली आणि हरियाणा दरम्यानच्या दैनंदिन प्रवासाला मोठा दिलासा मिळेल. रस्त्यावरील वाहतूक कोंडी कमी होऊन प्रवासाचा वेळ लक्षणीयरीत्या घटेल, तसेच या मार्गामुळे परिसरातील आर्थिक विकास, गुंतवणूक आणि शहरीकरणालाही चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे. एकूणच, दिल्ली-कर्नाल रॅपिड रेल कॉरिडॉर हा एनसीआरमधील भविष्यातील वाहतुकीच्या दृष्टीने एक महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.