नवीकरणीय ऊर्जेचा 'धमाका' हरित ऊर्जेचा नवा अध्याय

renewable energy growth इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणावामुळे निर्माण झालेल्या भू-राजकीय अस्थिरतेचा परिणाम जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर जाणवत असताना अनेक देशांमध्ये ऊर्जा संकटाची स्थिती निर्माण झाल्याचे चित्र दिसत आहे. मात्र या पार्श्वभूमीवर भारताने ऊर्जा क्षेत्रात घेतलेल्या स्वावलंबनाच्या दिशेने केलेल्या प्रयत्नांमुळे तुलनेने स्थिर स्थिती राखल्याचे निरीक्षण नोंदवले जात आहे.

 

 

गेल्या काही वर्षांपासून भारताने नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रात मिशन मोडवर काम करत मोठी प्रगती साधली आहे. अधिकृत आकडेवारीनुसार, देशात सौर ऊर्जेद्वारे सुमारे 45 गिगावॅट वीज निर्मितीची क्षमता गाठण्यात आली असून या क्षेत्रात सातत्याने वाढ होत आहे. त्याचबरोबर पवन ऊर्जा क्षेत्रातही उल्लेखनीय प्रगती झाली आहे. 2025-26 या कालावधीत पवन ऊर्जा क्षमतेत 6.1 गिगावॅट इतकी विक्रमी वाढ नोंदवली गेल्याची माहिती केंद्रीय नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाने दिली आहे.

केंद्रीय मंत्री प्रल्हाद जोशी renewable energy growth  यांच्या म्हणण्यानुसार, ही वाढ आतापर्यंतची सर्वात मोठी वार्षिक वाढ असून देशाच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी आणि हरित ऊर्जेकडे वाटचालीसाठी महत्त्वपूर्ण टप्पा मानला जात आहे. भारताची दीर्घकालीन ऊर्जा रणनीती जीवाश्म इंधनांवरील अवलंबित्व कमी करून स्वच्छ ऊर्जेचा वापर वाढवण्यावर केंद्रित आहे.तज्ज्ञांच्या मते, भारताची एकूण पवन ऊर्जा क्षमता दीर्घकालीन दृष्टीने अत्यंत मोठी आहे आणि 150 मीटर उंच हबवरील अंदाजानुसार ही क्षमता सुमारे 1,164 गिगावॅटपर्यंत पोहोचू शकते. ही क्षमता पूर्णपणे वापरात आणल्यास भारताला ऊर्जा आत्मनिर्भरतेकडे मोठी चालना मिळू शकते.दरम्यान, जागतिक स्तरावर निर्माण झालेल्या ऊर्जा अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवर भारताची ही प्रगती महत्त्वाची मानली जात आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, आंतरराष्ट्रीय पुरवठा साखळीतील अडथळ्यांमुळे ऊर्जा क्षेत्रातील स्वावलंबनाचे महत्त्व अधिक अधोरेखित झाले आहे. अशा परिस्थितीत नवीकरणीय ऊर्जेतील गुंतवणूक आणि विस्तार धोरण भारताला दीर्घकालीन स्थैर्य देऊ शकतो.याच पार्श्वभूमीवर भारत बांगलादेशसारख्या शेजारी देशांना ऊर्जा सहाय्य करत असल्याचेही सांगितले जात आहे, ज्यामुळे प्रादेशिक ऊर्जा सहकार्याला बळ मिळत असल्याचे निरीक्षण आहे.जागतिक ऊर्जा बाजारातील अनिश्चिततेच्या काळात भारताने हरित ऊर्जेच्या दिशेने घेतलेली गती देशाच्या ऊर्जा भविष्याला नवी दिशा देणारी ठरत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.