सीबीएसईने जाहीर केला नवीन अभ्यासक्रम

CBSE देशभरातील शाळा आणि विद्यार्थ्यांसाठी ही एक मोठी बातमी आहे. शिकवण्याची पद्धत बदलणार आहे, विषय बदलणार आहेत आणि भाषा ते कौशल्ये अशा सर्व गोष्टी एका नवीन दृष्टिकोनातून एकत्रित केल्या जात आहेत. सीबीएसईने एक नवीन अभ्यासक्रम जाहीर केला आहे. जो येत्या काही वर्षांत शालेय शिक्षणात मोठे परिवर्तन घडवू शकतो. हा बदल राष्ट्रीय शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण 2020 नुसार करण्यात आला आहे.

 

 

नवीन प्रणालीनुसार, आता इयत्ता 6 वी पासून तिसरी भाषा अनिवार्य असेल. आतापर्यंत विद्यार्थी दोन भाषा शिकत होते, पण आता त्यांना तीन भाषा शिकाव्या लागतील. हे 2031 मध्ये होणाऱ्या इयत्ता 10 वीच्या बोर्ड परीक्षांमध्ये दिसून येईल, जेव्हा तिसरी भाषा एक अनिवार्य विषय म्हणून समाविष्ट केली जाईल. सीबीएसईचे अध्यक्ष राहुल सिंह यांनी स्पष्ट केले आहे की, हा नियम सध्या इयत्ता नववीच्या विद्यार्थ्यांना लागू होणार नाही.

 

 

यावर्षी इयत्ता CBSE सहावीसाठी तिसऱ्या भाषेची पुस्तके सुरू केली जातील. हे विद्यार्थी 2031 मध्ये बोर्डाच्या परीक्षा देतील, जेव्हा संपूर्ण प्रणाली लागू केली जाईल. नवीन प्रणालीचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे विद्यार्थ्यांना किमान दोन भारतीय भाषांचा अभ्यास करणे आवश्यक असेल. इंग्रजीला आता परदेशी भाषा मानले जाईल. याचा अर्थ असा की, विद्यार्थ्यांना दुसरी किंवा तिसरी भाषा म्हणून इंग्रजीसोबत परदेशी भाषा निवडता येणार नाही. सीबीएसई या महिन्यात तिसèया भाषेचे अभ्यास साहित्य ऑनलाइन उपलब्ध करून देण्याची तयारी करत आहे, जेणेकरून शाळा आणि विद्यार्थी वेळेवर तयारी करू शकतील.

 

 

नवीन अभ्यासक्रमात केवळ CBSE भाषेवरच नव्हे, तर कौशल्ये आणि कलांवरही भर दिला आहे. कला शिक्षण, व्यावसायिक शिक्षण आणि शारीरिक शिक्षण आता इयत्ता नववी आणि दहावीमध्ये अनिवार्य असेल. कला आणि शारीरिक शिक्षणाची पुस्तकेही सुरू केली जातील. यावर्षी इयत्ता दहावीच्या विद्यार्थ्यांचे या विषयांमध्ये शालेय स्तरावर मूल्यांकन केले जाईल. 2027-28 पासून, व्यावसायिक शिक्षण हा देखील वार्षिक किंवा बोर्ड परीक्षांसह एक अनिवार्य विषय बनेल. याचा अर्थ असा की, विद्यार्थी आता त्यांच्या अभ्यासासोबत एक उपयुक्त कौशल्य शिकतील.

 

 

 

 

सीबीएसईने इयत्ता नववीमध्ये डोगरी, मैथिली, कोकणी आणि संथाली यांसारख्या भाषांचा समावेश केला आहे. याव्यतिरिक्त, बोर्ड आता 22 विशेष भारतीय भाषांचा पर्याय उपलब्ध करून देईल. भारतीय भाषांना प्रोत्साहन देण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले आहे.

 

 

 

 

काळानुसार, सीबीएसईने इयत्ता नववी आणि दहावीमध्ये कॉम्प्युटेशनल थिंकिंग आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स हे विषय अनिवार्य करण्याचा निर्णय घेतला आहे. सध्या, हे विषय मॉड्यूल म्हणून शिकवले जातात आणि शालेय स्तरावर त्यांचे मूल्यांकन केले जाते. 2029 पासून ते इयत्ता दहावीच्या बोर्ड परीक्षेसाठी अनिवार्य विषय बनतील. हे विषय इयत्ता तिसरी ते आठवीमध्ये देखील सुरू केले जात आहेत.

 

 

 

 

2026-27 सत्रापासून, इयत्ता 9 मध्ये गणित आणि विज्ञान दोन स्तरांवर शिकवले जाईल. जे विद्यार्थी अ‍ॅडव्हान्स्ड लेव्हल निवडतील त्यांना अतिरिक्त अभ्यास पूर्ण करावा लागेल आणि एक तासाची 25 गुणांची स्वतंत्र परीक्षा द्यावी लागेल. परदेशातील सीबीएसई शाळांसाठी भाषेचे नियम थोडे शिथिल करण्यात आले आहेत. दोन भारतीय भाषांऐवजी एकच भाषा आवश्यक असेल.

 

 

 

सीबीएसईच्या शैक्षणिक संचालक प्रज्ञा सिंग यांच्या मते, हा अभ्यासक्रम 2031 सालचा दृष्टिकोन डोळ्यासमोर ठेवून तयार करण्यात आला आहे. तिसèया भाषेची पाठ्यपुस्तके एनसीईआरटीच्या सहकार्याने विकसित केली जातील.