भारताच्या ‘साल्वो लाँच’ क्षमतेची दमदार चाचणी यशस्वी

DRDO भारताच्या संरक्षण क्षेत्रात महत्त्वाची प्रगती दर्शवणाऱ्या एका संयुक्त चाचणीत, संरक्षण संशोधन व विकास संस्था (DRDO) आणि भारतीय नौदलाने बंगालच्या उपसागरात हेलिकॉप्टरमधून कमी पल्ल्याचे नौदल जहाजविरोधी क्षेपणास्त्र यशस्वीरित्या प्रक्षेपित केले आहे. या चाचणीत काही सेकंदांच्या अंतराने दोन क्षेपणास्त्रे डागण्यात आली असून, दोन्ही क्षेपणास्त्रांनी जहाजाच्या अत्यंत संवेदनशील भागावर अचूक मारा केला.

 

 

या यशस्वी प्रात्यक्षिकाद्वारे भारताने ‘साल्वो लाँच’ क्षमतेची प्रभावी चाचणी घेतली आहे. म्हणजेच, कमी वेळेत एकाच लाँचरमधून एकापेक्षा अधिक क्षेपणास्त्रे डागण्याची क्षमता सिद्ध झाली आहे. संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, ही क्षमता शत्रूच्या रडार आणि हवाई संरक्षण प्रणालींना चकमा देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते.ओडिशातील चंदीपूर येथील चाचणी केंद्रावर रडार प्रणाली, इलेक्ट्रो-ऑप्टिकल ट्रॅकिंग यंत्रणा आणि टेलिमेट्रीच्या साहाय्याने संपूर्ण उड्डाण आणि लक्ष्य साध्य करण्याची प्रक्रिया बारकाईने निरीक्षणात ठेवण्यात आली. या क्षेपणास्त्राने लक्ष्य जहाजाच्या सर्वाधिक असुरक्षित भागावर अचूक प्रहार करत आपली परिणामकारकता सिद्ध केली.

संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी या यशाबद्दल समाधान व्यक्त करताना सांगितले की, या क्षेपणास्त्राच्या विकासामुळे भारतीय सशस्त्र दलांच्या लढाऊ क्षमतांमध्ये लक्षणीय वाढ होणार आहे. त्यांनी या प्रकल्पाला देशाच्या आत्मनिर्भर संरक्षण धोरणासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल असल्याचेही नमूद केले.

हे क्षेपणास्त्र बूस्टर DRDO  लाँच प्रणालीसह सुसज्ज असून उड्डाणादरम्यान मार्गदर्शन, लक्ष्य ओळख आणि उंची नियंत्रणासाठी अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला आहे. विशेष बाब म्हणजे, उड्डाणादरम्यान क्षेपणास्त्राला नव्या माहितीच्या आधारे मार्ग बदलण्याची क्षमता असून, त्यामुळे ते अधिक अचूक आणि प्रभावी ठरते. हा संपूर्ण प्रकल्प DRDO च्या विविध प्रयोगशाळा आणि भारतीय उद्योगांच्या संयुक्त सहकार्याने विकसित करण्यात आला असून त्याचे उत्पादन पूर्णपणे देशांतर्गत केले जात आहे.दरम्यान, शनिवारी DRDO आणि नौदलाने आणखी एका महत्त्वाच्या प्रकल्पांतर्गत नवीन युद्धनौका मॉडेलची हायड्रोडायनॅमिक कामगिरी चाचणीही पूर्ण केली. नौदल विज्ञान आणि तंत्रज्ञान प्रयोगशाळा (NSTL) आणि नौदलाच्या युद्धनौका डिझाइन ब्युरोच्या संयुक्त प्रयत्नांतून ही चाचणी पार पडली. जहाजाचा वेग, पाण्यातील स्थैर्य, इंजिनची कार्यक्षमता आणि वळण्याची क्षमता यांसारख्या बाबींचे मूल्यांकन करण्यात आले असून त्याचे निष्कर्ष आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

या कार्यक्रमादरम्यान DRDO चे अध्यक्ष समीर व्ही. कामत यांनी चाचणीचे निष्कर्ष नौदल अधिकारी संजय साधू यांच्याकडे सुपूर्द केले. या वेळी संरक्षण क्षेत्रातील वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.

याशिवाय महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर येथे DRDO ने नवीन चिलखती प्लॅटफॉर्मचेही अनावरण केले आहे. हे प्लॅटफॉर्म ट्रॅक आणि चाक अशा दोन्ही प्रकारात उपलब्ध असून विविध लष्करी गरजांसाठी उपयुक्त ठरणार आहे. 30 मिमी क्रूलेस टरेट, शक्तिशाली इंजिन आणि स्वयंचलित ट्रान्समिशनने सुसज्ज असलेले हे प्लॅटफॉर्म उच्च गती आणि संरक्षण क्षमता प्रदान करतात.

हे प्लॅटफॉर्म जमिनीबरोबरच पाण्यातही कार्य करण्यास सक्षम असून हायड्रो जेट तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने त्यांची हालचाल अधिक सुलभ करण्यात आली आहे. तसेच, ते रणगाडाविरोधी मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र डागण्यासही सक्षम आहेत. सध्या यामध्ये सुमारे 65 टक्के स्वदेशी घटकांचा वापर होत असून भविष्यात हे प्रमाण 90 टक्क्यांपर्यंत नेण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

या सर्व घडामोडींमुळे भारताच्या संरक्षण संशोधन क्षेत्रातील आत्मनिर्भरतेकडे वाटचाल अधिक मजबूत होत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.