चीनचा अफगाणमध्ये वाढत प्रभाव भारतासाठी डोकेदुखी

China's growing influence in Afghanistan अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरुद्ध युद्ध करण्याची तयारी सुरू असतानाही अंतिम क्षणी आपला निर्णय बदलत दोन आठवड्यांचा युद्धविराम जाहीर केला. त्यांनी आशा व्यक्त केली की, इराण योग्य भूमिका घेतले तर होर्मुझच्या समुद्रमार्गाची वाहतूक पुन्हा सुरळीत होईल. या युद्धविरामामध्ये पाकिस्तानाची भूमिका महत्त्वाची ठरली असून, चीननेही त्याचा दावा केला आहे. चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की त्यांनी मध्यपूर्वेतील शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी प्रयत्न केले आहेत, तसेच पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तान यांच्यात सुरू असलेले संघर्षही संपवण्याचा मानस आहे. चीनने दोन्ही बाजूंशी संवाद साधण्याचे आणि संवादासाठी व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्याचे आश्वासन दिले आहे. चीनच्या माहितीनुसार, दोन्ही देशांनी यापुढे वाद वाढवणार नाही, यावर सहमती दर्शवली आहे.

 

 

 

अफगाणिस्तानमधील चीनच्या या कृतीमागील उद्देश तज्ज्ञांच्या मते स्पष्ट आहे. अफगाणिस्तान हा देश सॉफ्ट पॉवरच्या माध्यमातून प्रभाव वाढवण्यासाठी महत्त्वाचा मानला जातो. चीनने पाकिस्तानसोबत आपले संबंध दृढ करण्यासाठी अफगाणिस्तानमध्ये प्रभाव पाडण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे. पाकिस्तानच्या खैबर पख्तुनख्वा प्रांतातील दहशतवादी आणि हिंसाचाराच्या घटनांसाठी पाकिस्तान अफगाणिस्तानला जबाबदार धरतो. जर चीनच्या प्रयत्नांनी अफगाणिस्तानमधील संघर्षावर नियंत्रण आणले, तर पाकिस्तानला या परिस्थितीत काहीसा दिलासा मिळू शकतो.

 

 

भारताचा अफगाणिस्तानमधील प्रभाव खूप महत्त्वाचा आहे. पायाभूत सुविधा, विकास प्रकल्प आणि सामाजिक गुंतवणूक यांमुळे भारताने अफगाणिस्तानमध्ये मजबूत स्थान निर्माण केले आहे. पाकिस्तानसोबत तणाव वाढत असतानाही, अफगाणी जनता भारताच्या अधिक जवळ राहते. चीनच्या प्रयत्नामुळे अफगाणिस्तानमध्ये भारताचा प्रभाव कमी होऊ शकतो, ज्यामुळे भारताने या प्रदेशात आपले धोरण अधिक काटेकोरपणे राबवण्याची गरज आहे. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, चीन सार्क देशांमध्ये देखील आपला प्रभाव वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहे, जिथे भारताचे प्रभुत्व आहे. श्रीलंका, मालदीव, बांगलादेश आणि नेपाळमध्ये भारताने आपले अस्तित्व मजबूत केले आहे. आता भारतासाठी अफगाणिस्तानसह या भागातील आपले संबंध टिकवून ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे झाले आहे, कारण ते मध्यपूर्वेच्या प्रवेशद्वार म्हणून रणनीतिक महत्त्वाचे ठरते.