सोने खरेदीवर मोदींचा सल्ला; फायदा देशाला की तोटा बाजाराला?

modis advice on gold नरेंद्र मोदी यांनी मध्य-पूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांना वर्षभर सोने खरेदी टाळण्याचे आवाहन केल्याने देशभरात चर्चा सुरू झाली आहे. भारत हा जगातील सर्वात मोठ्या सोने ग्राहकांपैकी एक देश मानला जातो. लग्नसमारंभ, सण-उत्सव आणि गुंतवणूक यासाठी भारतीय मोठ्या प्रमाणावर सोने खरेदी करतात. त्यामुळे जर नागरिकांनी मोठ्या प्रमाणात सोने खरेदी कमी केली किंवा थांबवली, तर त्याचा परिणाम केवळ दागिन्यांच्या बाजारावरच नव्हे तर संपूर्ण अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो.

 

 

 

 

अलीकडील आकडेवारीनुसार, भारतात दरवर्षी सुमारे ६०० ते ८०० टन सोन्याची मागणी असते. २०२५ मध्ये देशातील सोन्याची मागणी सुमारे ७१०.९ टन इतकी नोंदवण्यात आली होती. यामध्ये दागिन्यांच्या खरेदीचा सर्वात मोठा वाटा होता, तर सोन्याच्या विटा, नाणी आणि ईटीएफमधील गुंतवणूकही वाढताना दिसून आली. २०२६ च्या पहिल्या तिमाहीत भारताची सोन्याची मागणी १५१ टनांपर्यंत पोहोचली होती.

भारताला आपल्या गरजेपैकी बहुतांश सोने परदेशातून आयात करावे लागते. त्यामुळे सोन्याची आयात वाढली की देशातून मोठ्या प्रमाणावर परकीय चलन बाहेर जाते. अर्थतज्ज्ञांच्या मते, भारत दरवर्षी अब्जावधी डॉलर्स किमतीचे सोने आयात करतो, ज्यामुळे व्यापार तूट वाढते आणि रुपयावर दबाव निर्माण होतो.

जर भारतीयांनी वर्षभरासाठी सोने खरेदी कमी केली किंवा थांबवली, तर सर्वात मोठा परिणाम देशाच्या आयात बिलावर दिसू शकतो. सोन्याची आयात घटल्यास सरकारला परकीय चलनाची मोठी बचत करता येईल. डॉलरची मागणी कमी झाल्याने रुपयावरील दबाव कमी होऊ शकतो आणि चालू खात्यातील तूटही घटण्यास मदत मिळू शकते. त्यामुळे देशातील अधिक पैसा परदेशात जाण्याऐवजी देशांतर्गत विकास आणि गुंतवणुकीसाठी वापरला जाऊ शकतो.

तज्ज्ञांच्या मते, भारतीयांनी सोने खरेदी करण्याऐवजी बँक मुदतठेवी, एसआयपी, शेअर बाजार किंवा सरकारी योजनांमध्ये गुंतवणूक करण्यास सुरुवात केली, तर त्याचा भारतीय अर्थव्यवस्थेला मोठा फायदा होऊ शकतो. बँकांकडे अधिक भांडवल जमा होईल, उद्योगांना कर्ज उपलब्ध होईल आणि कंपन्यांना विस्तारासाठी मदत मिळेल. त्यामुळे रोजगारनिर्मितीलाही चालना मिळू शकते.

मात्र, सोन्याची खरेदी पूर्णपणे थांबवण्याचे काही नकारात्मक परिणामही होऊ शकतात. देशातील दागिने उद्योगावर लाखो लोकांचे रोजगार अवलंबून आहेत.modis advice on gold जर अचानक सोन्याची खरेदी घटली, तर दागिने विक्रेते, कारागीर आणि लहान व्यावसायिकांना मोठा आर्थिक फटका बसू शकतो. लग्नसराई आणि सणासुदीच्या काळात बाजारपेठेतील व्यवहार कमी होण्याची शक्यता आहे.

भारतात सोने हे केवळ गुंतवणुकीचे साधन नसून भावना, परंपरा आणि सामाजिक प्रतिष्ठेशीही जोडलेले आहे. त्यामुळे लोकांसाठी सोन्यापासून पूर्णपणे दूर राहणे सोपे नसल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. तथापि, नव्या पिढीमध्ये एसआयपी, समभाग बाजार आणि डिजिटल गुंतवणुकीकडे आकर्षण वाढत असल्याने भविष्यात गुंतवणुकीची पद्धत बदलू शकते. संतुलित गुंतवणुकीची सवय लागल्यास देशातील उत्पादक गुंतवणूक वाढून अर्थव्यवस्थेला दीर्घकालीन फायदा होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.