मतदार याद्यांचे 'शुद्धीकरण' सुरू! ३० जूनपासून मोहीम

purification-of-voter-lists : लोकशाहीच्या उत्सवात मतदानाचा हक्क बजावण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा आधार असलेल्या मतदार याद्या आता अधिक पारदर्शक आणि निर्दोष केल्या जाणार आहेत. केंद्रीय निवडणूक आयोगाने यासाठी 'विशेष सखोल पुनरीक्षण' अर्थात 'एसआयआर' (SIR) मोहिमेचा बिगुल वाजवला असून, महाराष्ट्रात या मोहिमेचा तिसरा टप्पा ३० जूनपासून अधिकृतपणे सुरू होत आहे. या मोहिमेचा मुख्य उद्देश मतदार यादीतील दुबार नावे, मयत व्यक्तींची नावे काढून टाकणे आणि नवीन मतदारांचा समावेश करून एक शुद्ध आणि त्रुटीरहित यादी तयार करणे हा आहे.

 

 

 

 

राज्यातील आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर ही मोहीम अत्यंत कळीची मानली जात आहे. येत्या ३० जूनपासून राज्यातील निवडणूक यंत्रणेतील ९७ हजार ९२४ मतदान केंद्रस्तरीय अधिकारी (बीएलओ) प्रत्यक्ष मैदानात उतरणार आहेत. हे अधिकारी २९ जुलैपर्यंत राज्यातील घराघरांत जाऊन मतदारांच्या माहितीची प्रत्यक्ष पडताळणी करतील. या काळात ज्या तरुणांनी वयाची १८ वर्षे पूर्ण केली आहेत, त्यांना नवीन नाव नोंदणीची सुवर्णसंधी मिळणार आहे. तसेच, ज्या मतदारांचे निधन झाले आहे किंवा जे कायमचे स्थलांतरित झाले आहेत, त्यांची नावे यादीतून सन्मानपूर्वक वगळली जातील. याशिवाय पत्ता, नावातील स्पेलिंग किंवा इतर कोणत्याही दुरुस्त्या असल्यास त्या जागीच पूर्ण केल्या जातील.

 

 

राज्यातील सुमारे ९ कोटी ८६ लाख मतदारांच्या नोंदी तपासण्याचे अवाढव्य काम प्रशासनासमोर आहे. ही प्रक्रिया पूर्णपणे पारदर्शक व्हावी, यासाठी निवडणूक आयोगाने केवळ सरकारी यंत्रणेवर विसंबून न राहता राजकीय पक्षांच्या प्रतिनिधींनाही (बीएलए) यात सामील करून घेण्याचे निर्देश दिले आहेत. प्रत्येक मतदान केंद्रावर या प्रतिनिधींच्या उपस्थितीत पडताळणीची प्रक्रिया पार पडेल, जेणेकरून कोणत्याही पात्र मतदाराचे नाव सुटणार नाही आणि बोगस नावे यादीत राहणार नाहीत. या मोहिमेदरम्यान मतदान केंद्रांच्या रचनेचे सुसूत्रीकरणही केले जाणार आहे.

 

 

या मोहिमेचे नियोजन अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने करण्यात आले आहे. ३० जूनपासून सुरू झालेली घरोघरी जाऊन केली जाणारी पडताळणी २९ जुलै रोजी संपेल. त्यानंतर गोळा केलेल्या माहितीच्या आधारे ५ ऑगस्ट रोजी 'प्रारूप' म्हणजेच कच्ची मतदार यादी प्रसिद्ध केली जाईल. या यादीवर नागरिकांना काही आक्षेप असल्यास किंवा नाव नोंदणी राहून गेली असल्यास ५ ऑगस्ट ते ४ सप्टेंबर या महिनाभराच्या कालावधीत दावे आणि हरकती नोंदवता येतील. सर्व हरकतींचा निपटारा केल्यानंतर, ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी राज्याची अंतिम आणि अधिकृत मतदार यादी प्रसिद्ध करण्यात येईल. लोकशाही बळकट करण्यासाठी नागरिकांनी या मोहिमेत सक्रिय सहभाग नोंदवावा आणि आपल्या नावाची खात्री करून घ्यावी, असे आवाहन निवडणूक विभागाने केले आहे.