शिरखेडकरांमुळे थांबला 11180 विमानांचा फेरा!

- आता होणार 200 कोटींची बचत - नागपूर विमानतळाला असाही लाभ

दिनांक :15-May-2026

Total Views |

अनिल फेकरीकर

नागपूर,

shirkhedkars विमानाने प्रवास करणारे कोट्यवधी प्रवासी आहेत. पण एखादाच प्रवासी जिज्ञासू असतो अन् तो त्यावर संशोधन करून आपल्या देशाला काहीतरी भेट देतो. अशाच स्वरूपाची अनोखी भेट देण्याचा चमत्कार इन्स्टिट्यूशन ऑफ इंजिनीअर्सचे अध्यक्ष डॉ. संदीप शिरखेडकर यांनी करून दाखविला. त्यांनी गेल्या काही वर्षांपासून सुरू असलेल्या 11180 विमानांच्या हवेतील फेèया थांबवून सुमारे 200 कोटी रुपयांच्या बचतीचा मार्ग प्रशस्त केला.

नागपुरात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. या विमानतळावर एक धावपट्टी आहे. त्या धावपट्टीचे पहिले टोक जयताळा येथे आहे. त्याला 14 एंड म्हणतात, तर दुसरे टोक वर्धा मार्गाकडे असून, त्याला 32 एंड म्हणतात. दोहा, पुणे, शारजा, नाशिक, दिल्ली, लखनऊ, मुंबई, इंदूर, अहमदाबाद, किशनगड येथून नागपुरात येणाèया विमानांनी फेरा वाचविण्यासाठी जयताळाकडील 14 एंडनेच उतरणे आणि उडणे अपेक्षित होते, तर बंगळुरू, हैदराबाद, गोवा, बेलगावी, कोलकाता येथून येणाèया विमानांनी भौगोलिकदृष्ट्या वर्धा मार्गाकडील 32 एंडनेच उतरणे आणि उडणे अपेक्षित आहे. पण केवळ 32 एंडलाच विमान लॅण्डिंगची स्वयंचलित आयएलएस यंत्रणा असल्याने वैमानिक 14 एंडने उतरणे टाळायचे. परिणामी त्यांना फेरा मारूनच खाली यावे लागायचे. यामुळे हवेत विनाकारण विमानांचा 14 मिनिटांचा फेरा वाढायचा. फेरा वाढल्याने इंधनावर दरवर्षी 70 कोटी रुपये वाया जायचे. शिवाय भांडवलासाठी 30 कोटी, विमान भाडे 6 कोटी रुपये, देखभालीसाठी 39 कोटी, कर्मचाèयांच्या भत्त्यांवर 2 कोटी रुपये, वेळ वाया गेला म्हणून 39 कोटी, प्रदूषणापोटी 15 कोटी रुपये यानुसार वार्षिक 200 कोटींचा चुराडा व्हायचा. नागपुरात आठवड्याला 215 विमाने येतात आणि तेवढेच उडतात. त्यानुसार एका वर्षात 11180 विमानांच्या फेèया होतात. याद्वारे दररोज 10400 प्रवासी प्रवास करतात.shirkhedkars त्यानुसार एका वर्षात 37 लाख 96 हजार प्रवासी याचा लाभ घेतात. वार्षिक आकडेवारी पाहता सुमारे 7488 वेळा एका वर्षात चुकीचे लॅण्डिंग, तर 2860 वेळा चुकीचे टेकऑफ होत असल्याची आकडेवारी डॉ. संदीप शिरखेडकर यांनी समोर आणली. त्याचीच दखल घेत 10 मे 2026 पासून जयताळा 14 एंडने विमान उतरणे आणि टेकऑफ करणे सुरू झाले आहे. हा सर्व चमत्कार डॉ. संदीप शिरखेडकर यांच्यामुळे घडला असल्याने ही बाब सुवर्ण अक्षराने नोंदली जाईल, हे मात्र नक्की.

हवेचा अहवाल घेतला विकत

भौगोलिकदृष्ट्या जयताळा 14 एंडने उतरणे अपेक्षित असताना तुम्ही विनाकारण फेरा का मारता, असा प्रश्न डॉ. संदीप शिरखेडकर हे वैमानिकांना प्रवास करताना नेहमीच विचारायचे. तेव्हा ते हवेची गती जास्त असून, दिशाही लॅण्डिंगसाठी योग्य नसल्याचे कारण पुढे करायचे. अशावेळी डॉ. संदीप शिरखेडकर यांनी हवामान विभागाकडून मागील 50 वर्षांचा अहवाल 80 हजार रुपये खर्चून विकत घेतला. तेव्हा त्यांच्या लक्षात आले अन् त्यांनी नागरी उड्डयण मंत्रालय, पंतप्रधान कार्यालय, डीजीसीए, इंडिगोसह इतरही विमान कंपन्यांशी पत्रव्यवहार करून तुम्ही कुठे चुकत आहात, हे पुराव्यांसह सिद्ध केले. त्याचीच दखल घेत आता जयताळा 14 एंडने विमान उतरणे आणि उडणे सुरू झाल्याने 200 कोटींच्या बचतीचा मार्ग प्रशस्त झाला आहे. या कार्यात प्रशांत उपासनी, सारंग परांजपे, रोहित माने, उज्ज्वला ढोकणे, जुई शिरखेडकर यांनी भरीव सहकार्य केले. हे समाजऋण फेडणारे संशोधन यशस्वीपणे करू शकलो, अशी कृतज्ञता डॉ. संदीप शिरखेडकर यांनी व्यक्त केली.

Aircraft travel millions of passengers—curious travelers—and research: a marvel for the nation. Dr. Sandeep Shirkhedkar President of the Institution of Engineers.