दर तीन वर्षांनी का येतो 'अधिक मास'? चला जाणून घ्या

Adhik Maas सौर वर्ष आणि चंद्र वर्ष यातील दिवसांच्या फरकाचा समतोल साधण्यासाठी हिंदू पंचांगात ‘अधिक मास’ येतो. सौर वर्ष साधारणतः ३६५ दिवसांचे असते, तर चंद्र वर्ष सुमारे ३५४ दिवसांचे असल्याने दरवर्षी साधारण ११ दिवसांचा फरक निर्माण होतो. हा फरक काही वर्षांमध्ये एकत्रित होऊन मोठा होतो आणि त्याचा मेळ घालण्यासाठी साधारण दर तीन वर्षांनी एक अतिरिक्त महिना पंचांगात समाविष्ट केला जातो.

 

 

हा अतिरिक्त महिना ‘अधिक मास’ म्हणून ओळखला जातो. धार्मिक दृष्ट्या या महिन्याला अत्यंत पवित्र मानले जाते आणि याला ‘पुरुषोत्तम मास’, ‘मलमास’ किंवा काही ठिकाणी ‘धोंड्याचा महिना’ असेही संबोधले जाते. Adhik Maas या काळात भगवान विष्णूंच्या उपासनेला विशेष महत्त्व दिले जाते. जप, तप, दान आणि धार्मिक कृत्ये या महिन्यात केल्यास त्याचे पुण्य अधिक फलदायी मानले जाते.

 

अधिक मासात विवाह, मुंज, गृहप्रवेश यांसारखी शुभ आणि नवीन कार्ये टाळली जातात, कारण हा काळ धार्मिक साधनेसाठी समर्पित मानला जातो. महाराष्ट्रात या महिन्याशी जोडलेली एक खास सामाजिक परंपरा आहे, ज्यामध्ये जावयाला घरी बोलावून त्याचे स्वागत केले जाते आणि भेटवस्तू किंवा पारंपरिक अनारसे दिले जातात. ही परंपरा कौटुंबिक स्नेह आणि सांस्कृतिक परंपरेचे प्रतीक मानली जाते. Adhik Maas अशा प्रकारे अधिक मास हा केवळ पंचांगातील समतोल साधणारा महिना नसून, धार्मिक, सांस्कृतिक आणि सामाजिक दृष्टिकोनातूनही विशेष महत्त्व राखणारा कालखंड मानला जातो.