मुंबई
Dahisar transport hub मुंबईतील वाढत्या वाहनसंख्येमुळे आणि शहरात प्रवेश करणाऱ्या आंतरराज्य तसेच खाजगी लक्झरी बसेसमुळे निर्माण होणाऱ्या प्रचंड वाहतूक कोंडीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) एक महत्त्वाकांक्षी आणि सर्वसमावेशक आराखडा तयार केला असल्याची माहिती समोर आली आहे. या प्रस्तावित योजनेनुसार मुंबईच्या प्रवेशद्वारावरच वाहतूक व्यवस्थेचे केंद्रीकरण करून शहरातील अंतर्गत रस्त्यांवरील ताण कमी करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
सुमारे १,२३२ कोटी रुपयांच्या या मास्टर प्लॅनचा मुख्य केंद्रबिंदू दहिसर येथील जुन्या जकात नाक्याच्या परिसरात उभारण्यात येणारा अत्याधुनिक ट्रान्सपोर्ट आणि व्यावसायिक हब आहे. या ठिकाणी मुंबईत येणाऱ्या सर्व खाजगी ट्रॅव्हल्स आणि आंतरराज्य लक्झरी बसेसना थांबविण्यात येणार असून त्यांना शहराच्या आत प्रवेश देण्यात येणार नाही, अशी प्राथमिक योजना आहे.सध्या गुजरात, राजस्थान, दिल्ली आणि उत्तर भारतातून दररोज मोठ्या संख्येने खासगी तसेच आंतरराज्य बस सेवा मुंबईत दाखल होतात. या बसेस बोरिवली, कांदिवली, अंधेरी आणि वांद्रे यांसारख्या अत्यंत वर्दळीच्या भागांत अनधिकृतरीत्या थांबत असल्यामुळे पश्चिम उपनगरांतील वेस्टर्न एक्सप्रेस हायवे, एस. व्ही. रोड आणि लिंक रोडवर मोठ्या प्रमाणात वाहतूक कोंडी निर्माण होते. प्रवाशांना चढ-उतार करण्यासाठी रस्त्यावरच थांबणाऱ्या या बसेसमुळे वाहतुकीचा वेग कमी होतो आणि अपघातांचा धोकाही वाढतो, अशी सध्याची स्थिती आहे.
या समस्येवर Dahisar transport hub दीर्घकालीन तोडगा म्हणून दहिसर येथे सुमारे १८,६०४ चौरस मीटर क्षेत्रफळावर हा बहुउद्देशीय ट्रान्सपोर्ट हब विकसित केला जाणार आहे. या ठिकाणी एकाच वेळी सुमारे ४५० आंतरराज्य बसेस पार्क करण्याची क्षमता असेल, तर जवळपास १,४०० चारचाकी वाहनांसाठी बहुमजली पार्किंगची सोय उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. यासोबतच प्रवासी, चालक आणि वाहक यांच्यासाठी हॉटेल, डॉर्मिटरी तसेच विश्रांतीगृहांची सुविधा देखील या प्रकल्पात समाविष्ट करण्यात आली आहे.
या हबमध्ये केवळ Dahisar transport hub वाहतूक व्यवस्थापनच नव्हे तर व्यावसायिक सुविधा देखील विकसित केल्या जाणार आहेत. प्रवाशांसाठी शॉपिंग मॉल्स, फूड कोर्ट, रेस्टॉरंट्स, बँक्वेट हॉल्स आणि डिजिटल सुविधांनी सुसज्ज प्रतीक्षालये उभारली जाणार आहेत. त्यामुळे हा परिसर एक आधुनिक ट्रान्झिट-कम-कॉमर्शियल केंद्र म्हणून विकसित होणार आहे.या प्रकल्पाचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची मल्टी-मोडल कनेक्टिव्हिटी. दहिसर येथील या ट्रान्सपोर्ट हबला मुंबई मेट्रो मार्ग ७ आणि प्रस्तावित मेट्रो मार्ग ९ शी थेट जोडण्याचे नियोजन आहे. त्यामुळे प्रवासी बसमधून उतरून थेट मेट्रो सेवांचा वापर करू शकतील. याशिवाय बेस्ट बस सेवा, टॅक्सी, रिक्षा तसेच ओला-उबरसाठी स्वतंत्र पिक-अप आणि ड्रॉप झोन तयार करण्याचा विचार करण्यात आला आहे.
या योजनेमुळे वेस्टर्न एक्सप्रेस हायवेवरील वाहतुकीचा ताण सुमारे ५० टक्क्यांपर्यंत कमी होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. विशेषतः बोरिवली ते वांद्रे या दरम्यानच्या प्रवासाचा वेळ लक्षणीयरीत्या कमी होईल, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. तसेच मोठ्या प्रमाणावर डिझेल बसेस शहराबाहेरच थांबल्याने मुंबईतील वायू आणि ध्वनी प्रदूषणातही घट होण्याची अपेक्षा आहे.दरम्यान, या प्रकल्पातून महानगरपालिकेला पार्किंग, व्यावसायिक जागा आणि इतर सेवांच्या माध्यमातून दरवर्षी मोठ्या प्रमाणावर महसूल मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. हा प्रस्ताव अंमलात आल्यास मुंबईतील वाहतूक व्यवस्थापनाला नवी दिशा मिळेल, असा प्रशासनाचा दावा आहे.