सांडपाणी प्रक्रियेचे नवे तंत्रज्ञान विकसित

wastewater treatment technology विश्वेश्वरैया राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्थेच्या (व्हीएनआयटी) स्थापत्य अभियांत्रिकी विभागातील प्राध्यापकांनी जिओसिंथेटिक सामग्रीचा वापर करून जिओवेट नावाचे एक नावीन्यपूर्ण सांडपाणी प्रक्रिया तंत्रज्ञान विकसित केले असून खुबाळा गावात क्षेत्रीय मॉडेल स्थापित केले आहे. ही एक निसर्ग आधारित प्रणाली असून पारंपरिक प्रक्रिया प्रणालींच्या तुलनेत लक्षणीयरीत्या कमी जागेत सांडपाण्यावर कार्यक्षमतेने प्रक्रिया करण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे. डॉ. अमित एच. पदाडे, डॉ. कार्तिक बालसुंदरम व संशोधक विशाल एम. मेश्राम हे या तंत्रज्ञानाचे संशोधक आहेत.

 

 

 

 

नव्याने विकसित केलेली जिओवेट प्रणाली, जिओसेल, जिओटेक्स्टाईल व जिओमेम्ब्रेन यांसारख्या विशेषतः तयार केलेल्या जिओसिंथेटिक सामग्रीला पाणथळ वनस्पतींसोबत एकत्र करून एक संक्षिप्त व टिकावू प्रक्रिया तयार करते. पारंपरिक प्रणालींच्या विपरीत, जिओवेट प्रणाली सांडपाण्याला एका अनुकूलित प्रक्रिया मार्गातून मार्गस्थ करते, ज्यामुळे प्रणालीची जागा न वाढवता शुद्धीकरणाची कार्यक्षमता वाढते.

 

संशोधक चमूने केलेल्या प्रयोगशाळेतील अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, हे तंत्रज्ञान उत्कृष्ट प्रक्रिया कार्यक्षमता कायम ठेवत, खूप जास्त सांडपाण्याच्या भाराच्या परिस्थितीतही कार्य करू शकते. संशोधकांच्या अंदाजानुसार, पारंपरिक पाणथळ प्रक्रिया प्रणालींच्या तुलनेत या प्रणालीमध्ये जमिनीची आवश्यकता 50 टक्क्यांपेक्षा जास्त कमी करण्याची क्षमता आहे.wastewater treatment technology या नावीन्यपूर्ण शोधाचे व त्याच्या अद्वितीय डिझाईन वैशिष्ट्यांचे संरक्षण करण्यासाठी, जिओवेट पाणथळ तंत्रज्ञानाला पेटंट दाखल करणे व डिझाईन नोंदणी प्रक्रियेद्वारे बौद्धिक संपदा संरक्षणासाठी स्वीकारण्यात आले आहे. प्रयोगशाळेतील अभ्यासापलिकडे जाऊन, हे तंत्रज्ञान प्रत्यक्ष क्षेत्रातही यशस्वीरित्या राबविण्यात आले आहे. प्रत्यक्ष मूल्यांकनासाठी महाराष्ट्रातील सावनेर तालुक्यात, खुबाळा गावात 10 हजार लिटर (10 केएल) क्षमतेचे जिओवेट आधारित पाणथळ प्रक्रिया यूनिट स्थापित करण्यात आले आहे.