मुंबई
monsoon भारतीय हवामान विभागाने (IMD) यंदाच्या नैऋत्य मान्सूनबाबत दिलेल्या ताज्या अंदाजामुळे देशभरातील हवामान स्थितीकडे पुन्हा एकदा लक्ष वेधले गेले आहे. विभागाच्या मते, यंदा मान्सून आपल्या निर्धारित प्रवासानुसार किंवा त्याहूनही किंचित लवकरच केरळमध्ये दाखल होण्याची शक्यता आहे. साधारणपणे जूनच्या पहिल्या आठवड्यात मान्सून केरळमध्ये पोहोचतो, आणि यंदाही त्याच कालावधीत आगमन अपेक्षित असल्याचे संकेत हवामान विभागाने दिले आहेत.
भारतीय हवामान विभागाचे दिलेल्या माहितीनुसार, 14 ते 20 मे दरम्यान अंदमान आणि निकोबार बेटांवर मान्सूनपूर्व हालचालींना सुरुवात होण्याची शक्यता आहे. या भागात जोरदार पावसाची नोंद झाल्यास त्याला मान्सून सक्रिय होण्याचा महत्त्वाचा संकेत मानले जाते. त्यानंतर हा मान्सून प्रवास पुढे सरकत केरळमध्ये प्रवेश करतो आणि हळूहळू संपूर्ण देशात पसरतो.
दरम्यान, monsoon यंदाच्या पावसावर अल निनोच्या प्रभावाबाबतही चर्चा सुरू आहे. हवामान विभागाच्या दीर्घकालीन अंदाजानुसार, जून ते सप्टेंबर या कालावधीत सरासरीपेक्षा कमी पर्जन्यमान राहण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. अल निनोमुळे पावसाचे वितरण आणि त्याची तीव्रता यावर परिणाम होऊ शकतो, असा अंदाज तज्ज्ञांकडून वर्तवला जात आहे. विशेषतः जुलै महिन्यात या घटनेचा अधिक प्रभाव जाणवू शकतो, अशी शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.तथापि, सध्या तरी देशावर अल निनोचा मोठा परिणाम स्पष्टपणे दिसत नसल्याचेही हवामान विभागाने नमूद केले आहे. त्यामुळे मान्सून उशिरा येणार नाही, ही बाब शेतकरी आणि सर्वसामान्यांसाठी दिलासादायक मानली जात आहे.मे महिन्यात देशातील काही भागांमध्ये सरासरीपेक्षा अधिक म्हणजेच सुमारे 110 टक्क्यांपर्यंत पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. या पावसामुळे जमिनीतील ओलावा वाढून शेतीसाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना पेरणीपूर्व तयारीसाठी मदत होईल, असे मत कृषी क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.तथापि, जूनमधील पावसाच्या अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी योग्य नियोजन monsoon करूनच पेरणी करावी, असा सल्ला देखील देण्यात आला आहे. मान्सूनच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातील स्थिती लक्षात घेऊन निर्णय घेणे महत्त्वाचे ठरणार असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.एकूणच, यंदाचा मान्सून वेळेत सुरू होण्याची चिन्हे दिसत असली तरी अल निनोचा संभाव्य परिणाम लक्षात घेता पावसाचे स्वरूप पूर्णपणे समसमान राहणार नाही, अशी शक्यता हवामान विभागाने व्यक्त केली आहे.