नवी दिल्ली,
chinas master plan चीनच्या लष्करी हालचालींबाबत एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि धोकादायक संकेत देणारी माहिती समोर आली आहे. उपग्रह छायाचित्रांच्या आधारे समोर आलेल्या नव्या अहवालानुसार, चीन शिनजियांगच्या दुर्गम वाळवंटी भागात अत्यंत विस्तृत आणि गुप्त लष्करी पायाभूत सुविधा विकसित करत असून, त्यामध्ये अण्वस्त्र क्षेपणास्त्र तळांभोवती प्रक्षेपण यंत्रणा, भूमिगत बंकर आणि कमांड सेंटर्सचे जाळे उभारले जात असल्याचे दिसून येते.
संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, या संपूर्ण प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश संभाव्य अण्वस्त्र हल्ल्यानंतरही चीनची प्रतिहल्ला क्षमता अबाधित ठेवणे हा आहे. म्हणजेच, हल्ला झाला तरी चीनची क्षेपणास्त्र शक्ती सुरक्षित राहावी यासाठी हा “फर्स्ट स्ट्राइक सर्व्हायव्हल नेटवर्क” प्रकारचा संरक्षण आराखडा तयार केला जात आहे.
रॉयटर्सच्या उपग्रह विश्लेषणानुसार, शिनजियांगमधील या वाळवंटी भागात दोन मोठ्या अष्टकोनी आकाराच्या लष्करी संरचना केंद्रस्थानी आहेत. या परिसरात लष्करी वाहनांची हालचाल, सैनिकांची तैनाती तसेच प्रचंड प्रमाणात काँक्रीट संरचना दिसून येत आहेत. या भागाभोवती भूमिगत बंकर, हवाईपट्ट्या, शस्त्रसाठा केंद्रे आणि रेल्वेमार्गांचे जाळे विकसित करण्यात आले आहे, जे थेट क्षेपणास्त्र सायलोपर्यंत जोडलेले आहे.
तज्ज्ञांच्या निरीक्षणानुसार, या परिसरात ८० हून अधिक काँक्रीट पॅड उभारण्यात आले असून, त्यांचा वापर मोबाइल क्षेपणास्त्र प्रक्षेपक आणि हवाई संरक्षण यंत्रणांसाठी होण्याची शक्यता आहे. तसेच, इलेक्ट्रॉनिक युद्ध प्रणाली, उपग्रह दळणवळण आणि कमांड-नियंत्रण केंद्रांसाठी स्वतंत्र संरचना उभारण्यात आल्या आहेत, ज्यामुळे हा संपूर्ण परिसर एक प्रकारचा लष्करी किल्ला बनत चालला आहे. फेडरेशन ऑफ अमेरिकन सायंटिस्ट्समधील न्यूक्लियर इन्फॉर्मेशन प्रोजेक्टचे तज्ज्ञ हान्स क्रिस्टेनसेन यांनी या घडामोडींवर प्रतिक्रिया देताना म्हटले आहे की, इतक्या मोठ्या प्रमाणावर आणि दुर्गम भागात अशी पायाभूत सुविधा उभारणे हे अभूतपूर्व आहे. त्यांच्या मते, हा चीनच्या अण्वस्त्र संरक्षण धोरणातील मोठा बदल मानला जाऊ शकतो.
पॅसिफिक फोरमचे विश्लेषक अलेक्झांडर नील यांनीही या हालचालीकडे लक्ष वेधले असून, ही रचना हजारो चौरस किलोमीटर परिसरात पसरलेली असून चीनच्या सामरिक अण्वस्त्र प्रतिबंधक क्षमतेला मोठ्या प्रमाणात बळकटी देण्याचा प्रयत्न असल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.
दरम्यान, ही लष्करी घडामोड अशा वेळी समोर आली आहे जेव्हा तैवान प्रश्नावरून अमेरिका आणि चीनमधील तणाव अत्यंत तीव्र झाला आहे.chinas master plan या पार्श्वभूमीवर चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी अमेरिकेला दिलेला इशारा आणि वाढती राजनैतिक तणावस्थिती अधिक संवेदनशील मानली जात आहे.
अधिकृतपणे चीन आपले “पहिले हल्ला नाही” हे धोरण कायम असल्याचे सांगतो. मात्र पाश्चात्य सुरक्षा विश्लेषकांच्या मते, तैवान किंवा इतर संभाव्य संघर्षस्थितीत अमेरिकेचा हस्तक्षेप रोखण्यासाठी चीन आपल्या अण्वस्त्र क्षमतेचा दबाव म्हणून वापर करू शकतो. अमेरिका आणि रशियाच्या तुलनेत चीनकडे सध्या अण्वस्त्रांची संख्या कमी असली तरी, संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते चीन वेगाने आपली क्षमता वाढवत आहे. पेंटागॉनच्या ताज्या अहवालानुसार, २०३० पर्यंत चीनकडे सुमारे १,००० अण्वस्त्रे असू शकतात, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.
याशिवाय, चीनची प्रगत उपग्रह आणि निरीक्षण प्रणाली कोणत्याही क्षेपणास्त्र प्रक्षेपणाचा शोध अवघ्या काही क्षणांत घेऊ शकते, ज्यामुळे प्रत्युत्तर देण्यासाठी चीनला काही मिनिटांचा निर्णायक वेळ मिळू शकतो. या सर्व घडामोडींमुळे जागतिक लष्करी समतोलावर चीनच्या रणनीतीचा परिणाम अधिक ठळकपणे जाणवू लागला आहे.