इंटरव्ह्यू नाही, ‘ओळख चोरी’ AI ठगांचा नवा चेहरा

ai scammers देशात ऑनलाइन नोकरीच्या शोधात असलेल्या तरुणांसाठी एक गंभीर आणि नव्या स्वरूपाचा सायबर धोका समोर आला आहे. गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत भारतीय सायबर अपराध समन्वय केंद्र (I4C) ने इशारा दिला असून, सायबर गुन्हेगार आता आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि बायोमेट्रिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून लोकांची डिजिटल ओळख चोरण्याचे नवे मार्ग वापरत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

 

 

 

 

 

सुरक्षा यंत्रणांच्या माहितीनुसार, हा संपूर्ण प्रकार बनावट नोकरी भरती प्रक्रियेच्या आडून राबवला जात आहे. गुन्हेगार स्वतःला नामांकित कंपन्यांचे एचआर प्रतिनिधी किंवा रिक्रूटमेंट एजंट म्हणून सादर करतात आणि आकर्षक पगार, तत्काळ नोकरीची संधी किंवा वर्क फ्रॉम होम अशा आमिषांनी उमेदवारांना जाळ्यात ओढतात. त्यानंतर त्यांना ऑनलाइन मुलाखत किंवा डिजिटल व्हेरिफिकेशनच्या नावाखाली विविध प्रक्रियांमधून नेले जाते.

या प्रक्रियेत फेस स्कॅन, लाईव्ह व्हिडिओ कॉल, डोळ्यांच्या हालचालींची तपासणी तसेच आवाजाचे नमुने अशा बायोमेट्रिक माहितीची मागणी केली जाते. ही संपूर्ण प्रक्रिया इतकी वास्तववादी भासवली जाते की सामान्य उमेदवार सहजपणे त्यावर विश्वास ठेवतो. नेशनल सायबर क्राइम थ्रेट अॅनालिटिक्स युनिट (NCTAU) च्या मते, हे डिजिटल इंटरफेस, ईमेल आणि वेबसाइट्स इतक्या बारकाईने तयार केले जातात की त्या खऱ्या भरती प्रक्रियेपासून वेगळ्या ओळखता येत नाहीत.

सायबर तज्ज्ञांच्या म्हणण्यानुसार, या फसवणुकीचा सर्वात धोकादायक पैलू म्हणजे बायोमेट्रिक डेटाचा दुरुपयोग. एकदा एखाद्या व्यक्तीचा स्पष्ट चेहर्याचा व्हिडिओ, डोळ्यांची माहिती किंवा आवाजाचे नमुने गुन्हेगारांच्या हाती लागले की त्याचा वापर डीपफेक तंत्रज्ञानाद्वारे बनावट ओळख तयार करण्यासाठी केला जाऊ शकतो. याच्या आधारे फसवे KYC, बँक खाते उघडणे, कर्ज घेणे किंवा शासकीय कागदपत्रांमध्ये फेरफार करण्यासारखे गंभीर गुन्हे होऊ शकतात.

या फसवणुकीत आणखी एक महत्त्वाची बाब म्हणजे उमेदवारांवर घातला जाणारा मानसिक दबाव. मर्यादित जागा, तातडीने व्हेरिफिकेशन पूर्ण करण्याची अट किंवा संधी हातातून निघून जाण्याची भीती निर्माण करून लोकांना घाईघाईने माहिती शेअर करण्यास भाग पाडले जाते. हीच घाई अनेक वेळा सर्वात मोठी चूक ठरते.

तपास यंत्रणांच्या निरीक्षणानुसार, गुन्हेगार केवळ बायोमेट्रिक माहितीपुरते मर्यादित राहत नाहीत, तर आधार कार्ड, पॅन कार्ड, बँक तपशील, मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी यांसारखी संवेदनशील माहितीही गोळा करतात.ai scammers या सर्व माहितीचे एकत्रीकरण करून एक संपूर्ण डिजिटल ओळख तयार केली जाते आणि त्याचा पुढे आर्थिक फसवणुकीसाठी वापर केला जातो.

सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे की, AI तंत्रज्ञानामुळे अशा प्रकारच्या गुन्ह्यांची व्याप्ती आणि धोका दोन्ही मोठ्या प्रमाणात वाढले आहेत. आता केवळ पासवर्ड किंवा OTP चोरी न होता, संपूर्ण व्यक्तीची डिजिटल ओळखच कॉपी केली जाण्याचा धोका निर्माण झाला आहे.

देशात ऑनलाइन नोकरीच्या शोधात असलेल्या तरुणांची मोठी संख्या लक्षात घेता, ही फसवणूक अधिक धोकादायक ठरत आहे. त्यामुळे कोणत्याही अनोळखी नोकरी ऑफर, संशयास्पद लिंक किंवा डिजिटल व्हेरिफिकेशन प्रक्रियेत सहभागी होण्यापूर्वी अत्यंत काळजी घेण्याचे आवाहन सायबर यंत्रणांनी केले आहे.